اگر دچار درد سیاتیک یا درد کمر هستند، مراجعه به یک دکتر فیزیوتراپی به کنترل درد شما کمک خواهد کرد. دکتر فیزیوتراپی با ارائه برخی تمرینات درمانی خاص و اصلاح وضعیت قرارگیری بدنتان باعث کاهش دردتان خواهد شد، همچنین ورزش درمانی دیسک کمر میتواند در کاهش درد بسیار موثر باشد.
اگر ورزش، اصلاح وضعیت قرارگیری بدن، یا سایر درمانهای فیزیوتراپی نتوانند علائم شما را به اندازه کافی تسکین دهند، باید به پزشکتان مراجعه کرده و با او راجع به گزینههای دیگری مشورت کنید. گاهی اوقات، علائم بیمار آنقدر شدید هستند که برای رهایی از کمر درد یا درد سیاتیک به عمل جراحی نیاز دارد. با پیشرفت تکنولوژی استفاده از اولتراسوئد در تزریق مفاصل و بافت نرم افزایش یافته است. امتیاز منحصر به فرد جراحی بسته دیسک کمر با سونوگرافی در مقایسه با سایر انواع تصویربرداری آن است که یک تصویرسازی دینامیک ایجاد میکند.
تأثیر فیزیوتراپی قبل و بعد جراحی ستون فقرات (جراحی دیسک کمر)
شواهد و مدارک بسیار زیادی وجود دارد که مفید بودن فیزیوتراپی و ورزش برای قبل و بعد از جراحی کمر برای جلوگیری از عوارض عمل دیسک کمر را تأیید میکنند(مراقبتهای بعد از عمل دیسک کمر). قدرت و ثباتی که فیزیوتراپی فراهم میکند میتواند دوره بهبودی بیمار پس از جراحی را به طور چشمگیری کوتاه کند و در بهبود درد بعد از جراحی دیسک کمر مفید باشد. فیزیوتراپی و ورزش برای دیسک کمر به عنوان بخش مهمی از اکثر روشهای درمانی ارائه شده برای بیماران مبتلا به درد کمر، از جمله آنهایی که تحت درمانهای جراحی و غیرجراحی هستند، تلقی میشود. دلیل این امر آن است که بیشترین احتمال بهبودی درد کمر زمانی فراهم میشود که بیمار در بهترین شرایط فیزیکی قرار داشته باشد. به جز در مواردی که به دلایل پزشکی نمیتوان از فیزیوتراپی استفاده کرد یا در مواردی که یک بیمار به جراحی فوری نیاز داشته باشد، به اکثر بیماران توصیه میشود که پیش از استفاده از گزینه جراحی کمر به صورت آزمایشی یک دوره فیزیوتراپی انجام دهند.
معمولاً به بسیاری از مبتلایان به کمر درد توصیه میشود که ابتدا با یک پزشک مشورت کنند تا او پس از تشخیص عارضه، تأیید کند که هیچگونه مانع جدی، مثل شکستگی یا تومور، برای انجام فیزیوتراپی وجود ندارد. به نظر بسیاری از بیماران قرار گرفتن تحت نظارت یک دکتر فیزیوتراپی بهترین روش است زیرا باعث میشود که بیمار حتماً به طور کامل از برنامه درمانی پیروی کرده و همچنین در این راه دچار مشکلی نشود. اغلب بیمارانی که پس از پایان فاز اول درمان به انجام برنامه ورزش درمانی دیسک کمر ادامه میدهند بیش از سایرین موفق به کنترل کمر دردشان میشوند. همچنین جراحی بسته ستون فقرات کمک می کند که دیگر به جراحی های باز نیازی پیدا نشود.
زمان شروع فیزیوتراپی
شما میتوانید پیش از انجام جراحی ستون فقرات نیز کمی از درمانهای فیزیوتراپی استفاده کنید تا برای جراحی آماده شده و بهترین نتیجه را از آن بگیرید.
معمولاً انتظار میرود که بیمار فیزیوتراپی را 4 تا 6 هفته بعد از جراحی کمر آغاز کند. البته، اگر هرگونه عوارض جراحی دیسک کمر مانند عفونت یا خونریزی شدید یا درد کمر بعد از جراحی وجود داشته باشد، باید کمی بیشتر صبر کنید. برعکس، اگر بعد از جراحی همه چیز به خوبی پیش برود میتوانید فیزیوتراپی را زودتر شروع کنید. میبایست پس از جراحی دیسک کمرتان با پزشک خود در مورد زمان شروع توانبخشی صحبت کنید.
روشهای فیزیوتراپی در توانبخشی بعد از جراحی ستون فقرات (دیسک کمر)
دکتر فیزیوتراپی با کمک نتایج ارزیابی وضعیت شما پس از جراحی لامینکتومی یک برنامه درمانی برای شما تدوین میکند. گاهی پیش میآید که پزشک از شما بخواهد بعد از جراحی مطابق یک برنامه خاص عمل کنید، که در اینجا دکتر فیزیوتراپی میتواند به شما در پیروی از آن برنامه و جلوگیری از درد کمر بعد از جراحی کمک کند.
ممکن است فیزیوتراپی بعد از عمل دیسک کمر شامل بخشهای مختلفی باشد، پس حتماً درمورد درمانی که دریافت میکنید اطلاعات کافی به دست آورید. درمانهایی که معمولاً بعد از جراحیهای دیسک کمر و لامینکتومی انجام میشوند عبارتند از:
ورزش: یک برنامه ورزشی بعد از جراحی، یکی از بخشهای اصلی توانبخشی شما بعد از جراحی لامینکتومی خواهد بود. تحقیقات نشان دادهاند افرادی که بعد از جراحی کمرشان اقدام به انجام تمرینات ورزشی میکنند، در مقایسه با کسانی که این تمرینات را انجام نمیدهند، به نتایج بهتری میرسند.
تمرینات مخصوص بعد از این عملها عبارتند از تمرینات پیشرونده دامنه حرکتی کمر و تمرینات تقویت باسن و میان تنه: اگر دکتر فیزیوتراپی در گروهی از عضلات ضعف ناشی از فشردگی یک عصب پیش از جراحی بیابد، میتوانند تمریناتی مخصوص آن گروه از عضلات را ارائه دهد. همچنین دکتر فیزیوتراپی میتواند برای کمک به بهبود استقامت کلی بدنتان در حین انجام فعالیتهای فیزیکی، برایتان تمرینات قلبی عروقی مانند راه رفتن روی تردمیل را تجویز کند. فیزیوتراپ میتواند به شما یاد بدهد که به شکلی صحیح بر شدت تمرینات خود نظارت کنید.
همچنین ممکن است فیزیوتراپ تمریناتی برای افزایش انعطافپذیری کلی عضلات همسترینگ، پشت ساق پا و چهار سر ران تجویز کند.
از آنجا که کنترل وضعیت قرارگیری بدن عامل مهمی در حفظ سلامت ستون فقرات است، میبایست دکتر فیزیوتراپی نحوه صحیح نشستن را به شما آموزش دهد. تمریناتی مانند روش اصلاح حداکثریِ خمیدگی پشت برای اصلاح وضعیت قرارگیری بدن مفید هستند.
مدالیتههای درمانی: اگر پس از جراحی دچار درد شوید، دکتر فیزیوتراپی میتواند با استفاده از مدالیتههای درمانی به خصوصی، مانند تحریک الکتریکی و تحريك الكتريكي عصب از راه پوست به شما در کنترل دردتان کمک کند.
از گرما نیز برای کمک به شل شدن عضلات و بهبود گردش خون در کمرتان استفاده میشود؛ یخ هم به کاهش تورم و درد اطراف ناحیه جراحی شده کمک میکند.
میبایست از مدالیتههای درمانی با دقت استفاده شود، زیرا تحقیقات نشان دادهاند که گاهی اوقات بعضی روشهای درمانی، نتایجی که از آنها انتظار میرود را به دنبال ندارند. فیزیوتراپ شما یک متخصص حرکت است، بنابراین اگر تنها درمانهای غیرفعال مانند گرما و یخ را دریافت میکنید، باید بپرسید که آیا اینها بهترین روشهای درمانی برای کمرتان هستند یا به درمانهای دیگری هم نیاز است.
ماساژ اسکار (جای جوش خوردگی زخمها): اگر دکتر فیزیوتراپی در اطراف محل جراحیتان نواحی سفتی پیدا کرد، میتواند برای آنها از تکنیکهای متحرکسازی اسکار استفاده کند.
در کل، دوره فیزیوتراپی درمانی شما باید سه تا شش هفته طول بکشد. دکتر فیزیوتراپی حتماً باید برنامهای به شما بدهد که بتوانید مطابق با آن به تمرینات خود ادامه بدهید. او همچنین باید به شما آموزشهای لازم را بدهد تا اگر دوباره دچار درد کمر و سیاتیک شدید بدانید که باید چهکار کنید.
پیشگیری از مشکلات آتی
یکی از بخشهای مهم برنامه فیزیوتراپی یادگیری نحوه جلوگیری از بروز کمردرد در آینده است. دکتر فیزیوتراپی میتواند به شما در تعیین عوامل خطرزایی که منجر به درد کمر و سیاتیک میشوند کمک کند. شیوههای مورد استفاده برای جلوگیری از کمردردهای آتی عبارتند از:
- حفظ وضعیت بدنی مناسب در هنگام نشستن
- اجتناب از خم شدن مکرر به جلو
- اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین
- انجام تمرینات به طور مرتب
اگر از جراحیهای دیسک کمر و لامینکتومی برای درمان درد سیاتیک خود کمک گرفتهاید، انجام فیزیوتراپی بعد از جراحی برای شما مفید خواهد بود. دکتر فیزیوتراپی میتواند به شما کمک کند که قابلیت حرکت خود را به طور کلی بهبود دهید تا بتوانید به سرعت و بدون هیچ خطری به سطح عملکرد و فعالیتهای عادیتان برگردید.
ورزش و حرکات اصلاحی بعد از جراحی دیسک کمر
برنامه تمرین روزانه با اهداف زیر انجام میشوند:
- حفظ و بهبود کلی قابلیت حرکت
- بهبود قدرت و آمادگی جسمانی
- کمک به فرد برای برگشتن به فعالیتهای عادی
این تمرینات نباید درد شما را افزایش داده یا باعث بروز علائمی مانند بیحسی، درد و سوزن سوزن شدن یا ضعف شوند. البته ممکن است در حال تمرین کمی احساس ناراحتی، سفتی، کشیدگی عضلات یا درد شدید و ناگهانی داشته باشید، که این وضعیت در روزهای اولیه پس از جراحی عادی است.
تمرین 1
به پشت دراز بکشید و در همان حال زانوهایتان را خم کنید طوری که مچ پاهایتان در راستای باسنتان قرار بگیرندشکمتان را شل کنید. نفس را به داخل بخش تحتانی ریه بکشید و همانطور که به آرامی هوا را بیرون میفرستید به آرامی نافتان را به سمت داخل و بالا بکشید. در این حالت باید سفتشدگی ملایمی را در قسمت پایینی شکمتان احساس کنید. نگذارید کمر یا لگنتان حرکت کنند. با گذاشتن دستهایتان روی بخش جلویی ناحیه لگن میتوانید چک کنید که این قسمت حرکت میکند یا خیر.
اگر میتوانید، نافتان را 10 ثانیه در همان وضعیت نگه دارید.
تمرین 2
به پشت دراز بکشید و در همان حال زانوهایتان را خم کنید طوری که مچ پاهیتان در راستای باسنتان قرار بگیرند. همانند تمرین 1، به آرامی نافتان را به سمت داخل و بالا بکشید طوری که سفتشدگی ملایمی را در قسمت پایینی شکمتان احساس کنید. پاشنههایتان را با لغزاندن بر روی زمین آنقدر از خود دور کنید تا که پاهیتان صاف شوند. با همان حالت لغزش پاهایتان را به حالت اول برگردانید. نگذارید کمر یا ناحیه لگنتان حرکت کند.
تمرین 3
به پشت دراز بکشید و در همان حال زانوهایتان را خم کنید طوری که مچ پاهیتان در راستای باسنتان قرار بگیرند. همانند تمرین 1، به آرامی نافتان را به سمت داخل و بالا بکشید طوری که سفتشدگی ملایمی را در قسمت پایینی شکمتان احساس کنید.
در همان حالت به آرامی و بدون آنکه لگنتان بچرخد یکی از زانوها را از کنار پایین ببرید و به زمین نزدیک کنید. و در اینجا نیز، با حفظ کنترل لگن و کمرتان، زانو را به آرامی به وضعیت اولیهاش برگردانید.
تمرین 4
به پشت دراز بکشید و در همان حال زانوهایتان را خم کنید طوری که مچ پاهیتان در راستای باسنتان قرار بگیرند. همانند تمرین 1، به آرامی نافتان را به سمت داخل و بالا بکشید طوری که سفتشدگی ملایمی را در قسمت پایینی شکمتان احساس کنید.
به آرامی یک زانو را بالا بیاورید طوری که ران پا با بالاتنه یک زاویه 90 درجه تشکیل دهد. سپس زانو را به وضعیت اولیه برگردانید. در هنگام حرکت دادن زانو کمر و لگنتان را ثابت نگهدارید.
تمرین 5
به پهلو دراز بکشید طوری که لگنتان در وضعیت مستقیم، باسنتان با یک زاویه تقریباً 45 درجه خمیده و زانوهایتان نیز خمیده و کمرتان صاف باشد. در همان حال که پاشنههایتان را در کنار هم نگهداشتهاید، بدون چرخاندن لگن یا کمر و تنها با چرخاندن مفصل رانتان زانوی بالایی را بلند کنید.
تمرین 6
صاف بنشینید، طوری که شانهتان مستقیماً بالای لگنتان قرار بگیرد و پاهیتان شل باشند. به آرامی یک پا را صاف کرده و بعد از آن دیگری را صاف کنید. نگذارید باسنتان به عقب بلغزد یا بچرخد و یا کمرتان خم شود. اجازه ندهید بالا تنهتان به عقب برود. اگر در کمر یا پایتان احساس هرگونه ناراحتی کردید تمرین را متوقف کنید.
تمرین 7
برای شروع روی چهار دست و پا قرار بگیرید. زانوهایتان باید زیر باسنتان قرار گرفته و پشتتان شل بوده و در وضعیت مستقیم قرار داشته باشد. شکمتان را شل کنید. نفس را به داخل بخش تحتانی ریه بکشید و همانطور که به آرامی هوا را بیرون میفرستید به آرامی نافتان را به سمت داخل و بالا بکشید. در این حالت باید سفتشدگی ملایمی را در قسمت پایینی شکم و بالای ناحیه لگنتان احساس کنید. پشتتان را مستقیم نگهدارید. به تنفس ادامه دهید و اگر میتوانید نافتان را به مدت 10 ثانیه در همان وضعیت نگهدارید
