سکته مغزی هنگامی خفیف گفته می‌شود که منجر به اختلالاتی جزئی شود. مهارت‌های حرکتی عمده مانند حرکت دست و پا اغلب تحت تأثیر این نوع سکته قرار نمی‌گیرند؛ اما مهارت‌های حرکتی ظریفی مانند حرکات خاص انگشت را می‌تواند تحت تأثیر قرار دهد. بیمارانی که سکته‌های خفیف یا جزئی کرده‌اند، معمولاً نیاز به توان‌بخشی خیلی جدی و شدیدی ندارند زیرا عوارض جانبی آن حداقل است. وقتی تأثیر سکته مغزی خفیف است، مغز خیلی سریع‌تر بهبود می‌یابد.

کلینیک فیزیوتراپی دکتر حیدر سعادتی از مراکز پیشگام در زمینه تحریکات مغناطیسی مغز در بیماران سکته مغزی در کشور می‌باشد.

دکتر حیدر سعادتی در سال ۱۳۹۴ مدرک دکترای تخصصی فیزیوتراپی  را در زمینه درمان آر تی ام اس در بیماران سکته مغزی  پس‌از چهار سال پژوهش و تحقیقات به پایان رسانید.

دکتر حیدرسعادتی بنیان‌گذار آکادمیک  درمان آر تی ام اس در بیماران سکته مغزی در ایران است.

علائم سکته مغزی خفیف چیست؟

درک این نکته مهم است که سکته مغزی خفیف همیشه به حمله ایسکمیک گذرا (TIA) اشاره ندارد. اگرچه حمله‌های ایسکمیک گذرا به عنوان “مینی‌ استروک (سکته خفیف یا کوچک)” نیز شناخته می‌شوند، اما صدمات دائمی را بر جای نمی‌گذارند.

به‌طورکلی، اگر علائم سکته مغزی کمتر از 24 ساعت طول بکشد، حمله ایسکمیک گذرا- TIA است؛ اما اگر ضایعات مغزی توسط اسکن مغزی تشخیص داده شود، می‌توان آن را به‌عنوان سکته مغزی خفیف تشخیص داد.

فرد مبتلابه سکته مغزی خفیف ممکن است مانند بیماران سکته مغزی شدید، علائم ذهنی، رفتاری و جسمی مختلفی را تجربه کند. برخی از علائم ممکن است به‌سرعت از بین بروند، درحالی‌که برخی دیگر ممکن است برای مدت طولانی‌تری ادامه داشته باشند. شایع‌ترین علائم آن عبارت‌اند از خستگی مفرط، اختلال یا آشفتگی هیجانی و حافظه، زبان، مشکلات جسمی و حسی.

 خستگی پس از سکته مغزی

بین خستگی پس از سکته مغزی و خستگی طبیعی تفاوت‌هایی وجود دارد. تفاوت اصلی بین آن‌ها این است که استراحت ممکن است خستگی طبیعی را تسکین دهد اما خستگی ناشی از سکته‌ی مغزی، این‌گونه نیست.

خستگی پس از ضربه ممکن است به سطح فعالیت یا کیفیت خواب مربوط نباشد. این عارضه می‌تواند انجام فعالیت‌های روزمره (ازجمله آشپزی، تمیز کردن، شستن و اتوکشی لباس‌ها) را دشوار کند.

 آشفتگی یا اختلالات هیجانی 

• احساس غم یا ناامیدی.
• افسردگی و علائم مرتبط با افسردگی (مانند تغییر در اشتها، از دست دادن علاقه به فعالیت‌ها یا سرگرمی‌ها، اختلالات خواب، خستگی مفرط و حتی فکر خودکشی).
• سرخوردگی یا عصبانیت یا احساس ترس.
• اضطراب یا رفتارهای مرتبط با اضطراب (مانند اختلالات خواب، تحریک‌پذیری، خستگی، عدم تمرکز).
• افسردگی و اضطراب ممکن است وجود داشته باشد.

 حافظه، زبان و مشکلات حسی 

• مشکل در تمرکز.
• نیاز به زمان بیشتر برای انجام فعالیت‌های ساده‌ی روزانه (کند شدن در کارها).
• فراموش کردن اطلاعات اخیراً آموخته شده (یعنی مشکل حافظه کوتاه مدت).
• سردرگمی با زمان یا مکان.
• مشکلاتی در گفتار یا بلع.
• از دست دادن بینایی یا مشکل در دیدن در یک یا هر دو چشم.
• از دست دادن تعادل و سردرد ناگهانی.
• ضعف و بی‌حسی عضلات صورت و دیگر اندام‌ها
• ضعف و بی‌حسی در دست یا پا یا هر دو در یک طرف.
• ممکن است صورت افتاده شود و یا کج به نظر برسد.
• مشکل در صحبت کردن یا بلعیدن.
• سرگیجه یا مشکلات مربوط به تعادل.

خطرات ناشی از سکته مغزی خفیف چیست؟ 

بعد از سکته مغزی خفیف، افراد به احتمال زیاد دچار سکته مغزی دیگری می‌شوند. بیشتر علائم سکته مغزی خفیف به مرور زمان بهبود می‌یابد، اما برخی از علائم ممکن است برای ماه‌ها یا سال‌ها باقی بمانند.

  اگر علائم ادامه یابد یا درمان نشود، ممکن است تأثیری منفی بر روی فعالیت، زندگی اجتماعی، کار و کیفیت کلی زندگی فرد بگذارد.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کنید؟ 

ماهیت علائم و اثرات سکته مغزی خفیف در افراد مختلف متفاوت است. اگر احساس بی‌حسی، گیجی، مشکل در بینایی، مشکل در راه رفتن یا سردردهای شدید ناگهانی را تجربه می‌کنید، باید فوراً با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید. بعد از هر نوع سکته مغزی، باید به مدت 3 ماه با پزشک خود در تماس باشید و مراجعات پیگیری را انجام دهید. بسیاری از علائم سکته مغزی خفیف ملایم هستند و تشخیص آن در طول دوره‌ی بستری اولیه دشوار است.

درمان سکته مغزی خفیف

طیف گسترده‌ای از اقدامات وجود دارد که می‌توان برای درمان سکته مغزی خفیف انجام داد. درمان آن به عوامل دیگری و احتمال اینکه ممکن است سکته مغزی کاملی داشته باشید بستگی دارد. پزشک شما ارزیابی کاملی را بر روی شما انجام می‌دهد تا مشخص کند چه تغییرات و اصلاحاتی در سبک زندگی و داروهایتان لازم است. هدف کلی از درمان، جلوگیری از تشکیل لخته‌های خون و حل شدن لخته‌های خونی به وجود آمده در خون است.

داروها 

احتمالاً به محض مراجعه به اورژانس و بیمارستان پس از سکته مغزی خفیف، یک داروی ضد پلاکت به شما داده می‌شود. این دارویی است که به از بین بردن لخته‌های خون در بدن کمک کرده و از شکل‌گیری جدید لخته جلوگیری می‌کند. یکی از متداول‌ترین نمونه‌های این نوع دارو آسپیرین است. در حقیقت، مصرف آسپیرین به‌محض اینکه متوجه شدید سکته مغزی خفیف است می‌تواند بسیار مفید باشد، همان‌طور که برای حمله قلبی نیز مفید است.

داروهای ضد انعقاد، داروهایی هستند که به حل شدن لخته‌های خون و به جلوگیری از بزرگ‌تر شدن لخته‌های خون کمک می‌کنند. گاهی اوقات این داروها را تحت عنوان داروهای رقیق کننده‌ی خون می‌بینید. متداول‌ترین داروی ضد انعقاد، وارفارین است.

تغییر سبک زندگی 

یكی از اصلی‌ترین راه‌های درمان سكته مغزی خفیف، ایجاد تغییراتی در شیوه‌ی زندگی است.

• برخی از تغییرات بر تغییر رژیم غذایی شما برای کاهش سطح کلسترول تمرکز دارند. مصرف میوه و سبزی‌ها بیشتر شود و گوشت قرمز و غذاهای سرخ‌شده کمتر استفاده شود. پایین نگه داشتن سطح کلسترول خون بسیار مهم است تا پلاکت در شریان‌های شما جمع نشود و باعث تنگ شدن آن‌ها نگردد. این کار باعث می‌شود تا مقدار طبیعی خون جریان یابد، بدون آنکه برگشت داده شود که این ممکن است باعث لخته شدن گردد.
• تغییرات دیگر به تحرک بیشتر شما متمرکز خواهد بود. این امر بسیار مهم است زیرا ماهیچه‌های شما به انتقال و گردش خون در بدن کمک می‌کنند و در نتیجه به جلوگیری از لخته شدن خون کمک خواهد کرد. تحرکت بیشتر یا ورزش کردن نیز باعث کاهش وزن و کاهش استرس خواهد شد.

 مواردی که ممکن است به توان‌بخشی فرد کمک کند 

آسیب مغزی ناشی از سکته مغزی می‌تواند نحوه حرکت، احساس، فکر کردن یا صحبت کردن را تغییر دهد. بیشترین میزان این اثرات درست بعد از سکته مغزی قابل مشاهده است. با گذشت زمان، بیشتر افراد بهبودی‌هایی را حاصل می‌کنند. برنامه‌های  فیزیوتراپی سکته مغزی می‌توانند کمک کننده باشند، اگرچه این برنامه‌ها آسیب مغزی را “درمان” یا معکوس نمی‌کنند. اهداف توان‌بخشی برای سکته مغزی، کمک به بیماران نجات یافته از سکته مغزی است که بتوانند تا حد امکان، یا مطابق کردن خودشان با محدودیت‌های جدید پیش‌آمده، به‌طور مستقل زندگی کنند. توان‌بخشی معمولاً در بیمارستان، طی یک یا دو روز بعد از سکته مغزی آغاز می‌شود. توان‌بخشی سکته مغزی ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از ترک بیمارستان ادامه داشته باشد.

انواع درمان‌های توانبخشی بستگی به این دارد که چه قسمت‌هایی از مغز در هنگام سکته مغزی آسیب دیده است.

بیماران دچار سكته مغزي خفیف ممكن است به درمان‌های زیر نياز داشته باشند:

گفتاردرمانی 

بیمارانی که دچار سکته مغزی شده‌اند، ممکن است در صحبت کردن، یافتن کلمات یا درک آنچه دیگران می‌گویند مشکل داشته باشند. به این وضعیت، آفازی (عدم قدرت تکلم) گفته می‌شود.

آسیب شناسان زبانی- گفتاری به افراد مبتلا به آفازی کمک می‌کنند که چگونه از زبان استفاده کرده و با دیگران ارتباط برقرار کنند. این درمان ممکن است شامل تکرار کلمات و همچنین تمرین‌های خواندن و نوشتن باشد.

فیزیوتراپی 

سکته مغزی می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در حرکات شود. فلج یا از بین رفتن عملکرد عضلات، بعد از سکته مغزی به ویژه در یک طرف بدن شایع است. فیزیوتراپی تخصصی سکته مغزی می‌تواند به افراد نجات یافته از سکته مغزی کمک کند تا قدرت، هماهنگی، تعادل و کنترل حرکات خود را به دست آورند.

جهت کسب اطلاع از روشهای درمان جدید و مدرن سکته مغزی اینجا کلیک کنید.

 کاردرمانی 

متخصصین کاردرمانی یا پرستاران توان‌بخشی می‌توانند به افراد دچار سكته مغزی كمك كنند تا برخی از مهارت‌های لازم برای مراقبت از خود را بعد از سكته مغزی مجدد یاد بگیرند.

کادر توان‌بخشی می‌توانند به بیماران سکته مغزی در مدیریت مراقبت‌های شخصی خود مانند حمام کردن و شستشو کمک کنند. آن‌ها همچنین می‌توانند پس از سکته مغزی به درمان خود برای بازیابی کنترل ادرار (کنترل حرکات مثانه و روده) کمک کنند.

متخصصین کاردرمانی همچنین به بیماران سکته مغزی کمک می‌کنند تا نحوه انجام فعالیت‌هایی مانند تهیه وعده‌های غذایی، تمیز کردن خانه و رانندگی را دوباره فرا بگیرند.

مشاوره روانشناسی 

سکته مغزی می‌تواند باعث ایجاد تغییرات شیمیایی در مغز شود که بر طرز فکر، احساس و رفتار افراد تأثیر می‌گذارد. درعین‌حال، توان‌بخشی سکته مغزی می‌تواند یک فرایند طولانی و دشواری باشد. حتی پس از اتمام توان‌بخشی، اکثر افراد نجات‌یافته از سکته مغزی، با معلولیتی جزئی تا متوسط ​​زندگی می‌کنند.

بسیاری از بیماران سكته مغزی برای مشاوره در مورد موضوعاتی مانند افسردگی، اضطراب، سرخوردگی و عصبانیت به مشاوره و داروهایی مخصوص مشکلات روانی نیاز دارند.

شناسایی و درمان مسائل و مشکلات روانی مانند افسردگی، در مراحل اولیه بهبودی بسیار مهم است. بیماران سكته مغزی كه دچار افسردگی می‌شوند، احتمالاً کمتر برنامه‌های توان‌بخشی و درمانی برای سکته مغزی را دنبال می‌کنند.

بهبودی از سکته‌ی مغزی خفیف چه مدت طول می‌کشد؟

اگر سکته مغزی خفیف داشته باشید، روند بهبودی سکته مغزی شما احتمالاً کوتاه‌تر از سایرین خواهد بود. معمولاً در این شرایط، بیمار باید مدت‌زمان ابتدایی بعد از سکته را در بیمارستان بگذراند. البته بیمارانی که سکته مغزی خفیف داشته‌اند، به‌جای مراجعه به یک مرکز بستری بیماران توان‌بخشی (که بیشتر بیماران به آنجا مراجعه می‌کنند)، اغلب مرخص می‌شوند و مستقیماً به خانه خود برمی‌گردند.

هرچه نقص ناشی از سکته مغزی‌تان کوچک‌تر باشد، احتمال اینکه بعد از بیمارستان مستقیم به خانه بروید، بیشتر خواهد بود. تیم توان‌بخشی باید در مورد نحوه ادامه‌ی برنامه‌ی توان‌بخشی‌تان در خانه، قبل از ترخیص به شما آموزش‌هایی بدهد.

از آنجا که سکته مغزی خفیف باعث ایجاد اختلالات اساسی نمی‌شود، بهبودی از آن معمولاً سریع است. اغلب اوقات، بهبودی از سکته مغزی خفیف بین 3 الی 6 ماه طول می‌کشد. مهارت‌های حرکتی عمده تا حد زیادی تحت تأثیر قرار نخواهند گرفت و به‌سرعت بهبودی می‌یابند. برخی از تأثیرات طولانی‌مدت سکته مغزی خفیف شامل مشکل در مهارت‌های حرکتی ظریف و مشکلاتی در تعادل است. خوشبختانه، با یک برنامه‌ی درمانی دقیق، اکثر بیماران نجات‌یافته از سکته مغزی خفیف می‌توانند به بهبودی کاملی دست یابند یا به آن بسیار نزدیک شوند.

چگونه روند بهبودی از سکته مغزی خفیف را تسریع کنیم

بهتر است بدانید که 3 ماه اول پس از سکته مغزی بیشترین اهمیت را دارد. در طی این مدت، مغز شما در حال افزایش نوروپلاستیسیته است، به این معنی که مغز شما با سرعت زیاد در حال بهبود است.

بیمارانی که در حال بهبودی از سکته مغزی متوسط ​​یا شدید به سر می‌برند، غالباً این چند ماه اول را در یک مرکز توان‌بخشی بستری می‌شوند. در این مرکز، بیماران هرروز چندین ساعت فیزیوتراپی خواهند داشت.

درحالی‌که بیشتر بیماران سکته مغزی خفیف، نبازی به بستری شدن در مرکز توان‌بخشی ندارند، لازم است که در طی چند ماه اول، یک برنامه سخت درمانی را در خانه‌ی خود دنبال کنند. این به بیماران کمک می‌کند تا مهارت‌های حرکتی خود را در اسرع وقت بازیابند.

بیمارانی که این “فرصت” را از دست می‌دهند، هنوز شانس بهبودی دارند، زیرا مغز همیشه در طول زندگی در حال تغییر است. اگرچه در این شرایط، روند بهبودی همانند روند بهبودی در 3 ماهه‌ی اول با سرعت پیش نمی‌رود، اما نوروپلاستیسیت هرگز متوقف نمی‌شود.

اگر می‌خواهید مهارت‌های حرکتی ازدست‌رفته پس از سکته مغزی را مجدداً به دست بیاورید، کافی است از برنامه‌های فیزیوتراپی در خانه استفاده کنید. حتی اگر سال‌ها استراحت کنید و این برنامه‌ها را دنبال نکنید، بااین‌حال اگر شروع به کار کنید، مغز پاسخ خواهد داد.