سردرد خوشهای یک اختلال عصبی است که شامل سردردهای شدید مکرر در یک طرف سر است که معمولاً در اطراف چشم احساس میشود. به طور معمول هر حمله سردرد حدود نیم تا سه ساعت طول میکشد ولی حملات سردرد میتواند چندین بار در طول روز یا شب رخ دهد (به صورت خوشهای) و چندین هفته تا چند ماه این روند ادامه داشته باشد. سردردهای خوشهای نیز میتوانند برای ماهها یا سالها از بین بروند، اما بعداً برمیگردند. مقابله با سردردهای خوشهای مکرر میتواند زندگی روزمره شما را به شدت مختل کرده و منجر به استرس و افسردگی شود.
اگر از سردردهای خوشهای رنج میبرید، لازم است با دکتر فیزیوتراپی خود تماس بگیرید تا درباره علائم و گزینههای درمانی خود صحبت کنید.
چه عواملی باعث سردردهای خوشهای میشوند؟
همانند سایر اختلالات سردرد اولیه، علت دقیق سردرد خوشهای ناشناخته است. با این حال، محققان افزایش فعالیت را در ناحیه هیپوتالاموس مغز مشاهده کردهاند، که با تنظیم چرخههای خواب و بیداری و ریتم بیولوژیکی همراه است، بنابراین شواهد بیشتری نشان میدهد که یک مشکل در اینجا منجر به حملات میشود. علت مستقیم سردرد، گشاد شدن رگهایی است که به عصب سه قلو فشار وارد میکنند. عصبی که با احساس و همچنین حرکت صورت همراه است. در حالی که عوامل محرک در سردردهای خوشهای به اندازه میگرن یا انواع دیگر شیوع ندارند، اما رفتارهای خاصی برای ایجاد این نوع سردرد شناخته شده است.
تعدادی از عوامل خطر برای بروز این بیماری وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- سن: این وضعیت اغلب در افراد بین 20 تا 40 سال ایجاد میشود، اگرچه ممکن است از هر سنی شروع شود.
- جنسیت: مردان بیشتر از زنان دچار سردردهای خوشهای میشوند.
- سابقه خانوادگی سردردهای خوشهای: افرادی که دارای یک خویشاوند درجه یک با سردردهای خوشهای هستند نیز به احتمال زیاد دچار این نوع سردرد میشوند.
- سیگار کشیدن: در افرادی که سیگار میکشند خطر ابتلا به سردردهای خوشهای افزایش مییابد.
- مصرف الکل: مصرف الكل در صورتی كه فرد در فواصل دوره خوشهای قرار داشته باشد به عنوان عامل تحریک کننده عمل میكند.
- آپنه خواب: سردردهای خوشهای در افرادی که از آپنه خواب رنج میبرند بیشتر دیده میشود.
- محیط گرم: گرم بودن، مانند ورزش در اتاق گرم یا حمام گرم ممکن است محرک سردردهای خوشهای باشد.
- مواد با بوی شدید: مانند حلالها، عطرها، بنزین و غیره.
علایم اصلی
علامت اصلی سردردهای خوشهای درد شدید تیز یا سوزش آور در یک طرف سر شما است. همچنین، درد از شقیقه و چشم گسترش مییابد.
شایعترین گروه اختلالات موسوم به “سفالالژی خودمختار سه قلو”، سردردهای خوشهای هستند که به دلیل درد شدید در یک طرف سر ایجاد میشوند، که معمولاً از اطراف یک چشم شروع میشوند، قبل از اینکه به شقیقه و صورت گسترش یابند. شدت این درد مانند یک سوزش، فشاردهی یا سوراخ کردن بسیار شدید توصیف میشود. این ممکن است با تعدادی از علائم اضافی همراه باشد، از جمله:
- صورت گرفته و تعریق
- قرمزی و التهاب در چشم آسیب دیده
- پاره شدن
- افتادگی پلک آسیب دیده
- انقباض شدید مردمک چشم
- آبریزش بینی یا پر شدن بینی
- تورم صورت
- بیقراری و ناتوانی در نشستن یا دراز کشیدن
مدت زمان سردرد معمولاً 15 تا 30 دقیقه است. با این حال، میتواند تا سه ساعت طول بکشد. حملات اغلب به یکدیگر میپیوندند و بیماران در هر روز از یک تا هشت دوره درد را تجربه میکنند. سردردهای خوشهای معمولاً در ساعات مشخص روز – اغلب در شب – رخ میدهند و اغلب فصلی هستند و بیشتر در بهار یا پاییز بروز میکنند.
این چرخههای خوشهای با دورههای بهبودی نشانه گذاری میشوند، که میتواند از کمتر از یک ماه تا چند سال ادامه داشته باشد.
چگونه سردردهای خوشهای تشخیص داده میشوند؟
تشخیص صحیح این بیماری آسان نیست زیرا هیچ آزمایش واحدی برای آن وجود ندارد. آنچه چالش برانگیزتر است این است که سردرد خوشهای به راحتی میتواند به عنوان میگرن اشتباه گرفته شود. با این حال، معیارهای تشخیصی توسط طبقهبندی بین المللی اختلالات سردرد (ICHD) تعیین شده است. اساسا، اگر بیمار حداقل پنج حمله را تجربه کند که با یکی از موارد زیر روبرو شود، مشخص است که به آن مبتلا شده است:
- درد شدید در یک طرف سر
- سردرد همراه با حداقل یکی از علائم دیگر این بیماری
- تکرار حمله، یک روز در میان تا حداکثر هشت بار در روز
آزمایش بالینی برای سردرد خوشهای شامل تصویربرداری از مغز یا MRI است که اغلب برای مواردی که بیماران به درمانهای استاندارد پاسخ نمیدهند یا برای تمایز از شرایط دیگر اختصاص دارد.
چگونه سردردهای خوشهای درمان میشوند؟
به طور کلی، استئوپاتی جمجمه می تواند در سردردها از جمله میگرن موثر باشد و می تواند شدت و دفعات حملات را کاهش دهد.
کلینیک فیزیوتراپی شمیم با مدیریت دکتر سعادتی با ارائه رویکردهای درمانهای دستی در نواحی سر و گردن و استفاده از تکنیکهای استئوپاتی و کاربری ابزارهای مدرن نقش مهمی در جهت کنترل و درمان سردردهای مزمن بیماران دارد.
