سردرد خوشه‌ای چیست: بررسی علل، علائم، درمان و پیشگیری

سردرد خوشه‌ای یک اختلال عصبی است که شامل سردردهای شدید مکرر در یک طرف سر است که معمولاً در اطراف چشم احساس می‌شود. به طور معمول هر حمله سردرد حدود نیم تا سه ساعت طول می‌کشد ولی حملات سردرد می‌تواند چندین بار در طول روز یا شب رخ دهد (به صورت خوشه‌ای) و چندین هفته تا چند ماه این روند ادامه داشته باشد. سردردهای خوشه‌ای نیز می‌توانند برای ماه‌ها یا سال‌ها از بین بروند، اما بعداً برمی‌گردند. مقابله با سردردهای خوشه‌ای مکرر می‌تواند زندگی روزمره شما را به شدت مختل کرده و منجر به استرس و افسردگی شود.

اگر از سردردهای خوشه‌ای رنج می‌برید، لازم است با پزشک خود تماس بگیرید تا درباره علائم و گزینه‌های درمانی خود صحبت کنید.

چه عواملی باعث سردردهای خوشه‌ای می‌شوند؟


دلایل ایجاد سردرد خوشه‌ای

همانند سایر اختلالات سردرد اولیه، علت دقیق سردرد خوشه‌ای ناشناخته است. با این حال، محققان افزایش فعالیت را در ناحیه هیپوتالاموس مغز مشاهده کرده‌اند، که با تنظیم چرخه‌های خواب و بیداری و ریتم بیولوژیکی همراه است، بنابراین شواهد بیشتری نشان می‌دهد که یک مشکل در اینجا منجر به حملات می‌شود. علت مستقیم سردرد، گشاد شدن رگ‌هایی است که به عصب سه قلو فشار وارد می‌کنند. عصبی که با احساس و همچنین حرکت صورت همراه است. در حالی که عوامل محرک در سردردهای خوشه‌ای به اندازه میگرن یا انواع دیگر شیوع ندارند، اما رفتارهای خاصی برای ایجاد این نوع سردرد شناخته شده است.

تعدادی از عوامل خطر برای بروز این بیماری وجود دارد که شامل موارد زیر است:

  • سن: این وضعیت اغلب در افراد بین ۲۰ تا ۴۰ سال ایجاد می‌شود، اگرچه ممکن است از هر سنی شروع شود.
  • جنسیت: مردان بیشتر از زنان دچار سردردهای خوشه‌ای می‌شوند.
  • سابقه خانوادگی سردردهای خوشه‌ای: افرادی که دارای یک خویشاوند درجه یک با سردردهای خوشه‌ای هستند نیز به احتمال زیاد دچار این نوع سردرد می‌شوند.
  • سیگار کشیدن: در افرادی که سیگار می‌کشند خطر ابتلا به سردردهای خوشه‌ای افزایش می‌یابد.
  • مصرف الکل: مصرف الكل در صورتی كه فرد در فواصل دوره خوشه‌ای قرار داشته باشد به عنوان عامل تحریک کننده عمل می‌كند.
  • آپنه خواب: سردردهای خوشه‌ای در افرادی که از آپنه خواب رنج می‌برند بیشتر دیده می‌شود.
  • محیط گرم: گرم بودن، مانند ورزش در اتاق گرم یا حمام گرم ممکن است محرک سردردهای خوشه‌ای باشد.
  • مواد با بوی شدید: مانند حلال‌ها، عطرها، بنزین و غیره.

علایم اصلی


علامت اصلی سردردهای خوشه‌ای درد شدید تیز یا سوزش آور در یک طرف سر شما است. همچنین، درد از شقیقه و چشم گسترش می‌یابد.

شایع‌ترین گروه اختلالات موسوم به “سفالالژی خودمختار سه قلو”، سردردهای خوشه‌ای هستند که به دلیل درد شدید در یک طرف سر ایجاد می‌شوند، که معمولاً از اطراف یک چشم شروع می‌شوند، قبل از اینکه به شقیقه و صورت گسترش یابند. شدت این درد مانند یک سوزش، فشار‌دهی یا سوراخ کردن بسیار شدید توصیف می‌شود. این ممکن است با تعدادی از علائم اضافی همراه باشد، از جمله:

  • صورت گرفته و تعریق
  • قرمزی و التهاب در چشم آسیب دیده
  • پاره شدن
  • افتادگی پلک آسیب دیده
  • انقباض شدید مردمک چشم
  • آبریزش بینی یا پر شدن بینی
  • تورم صورت
  • بی‌قراری و ناتوانی در نشستن یا دراز کشیدن

مدت زمان سردرد معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است. با این حال، می‌تواند تا سه ساعت طول بکشد. حملات اغلب به یکدیگر می‌پیوندند و بیماران در هر روز از یک تا هشت دوره درد را تجربه می‌کنند. سردردهای خوشه‌ای معمولاً در ساعات مشخص روز – اغلب در شب – رخ می‌دهند و اغلب فصلی هستند و بیشتر در بهار یا پاییز بروز می‌کنند.

این چرخه‌های خوشه‌ای با دوره‌های بهبودی نشانه‌ گذاری می‌شوند، که می‌تواند از کمتر از یک ماه تا چند سال ادامه داشته باشد.

چگونه سردردهای خوشه‌ای تشخیص داده می‌شوند؟


تشخیص صحیح این بیماری آسان نیست زیرا هیچ آزمایش واحدی برای آن وجود ندارد. آنچه چالش برانگیزتر است این است که سردرد خوشه‌ای به راحتی می‌تواند به عنوان میگرن اشتباه گرفته شود. با این حال، معیارهای تشخیصی توسط طبقه‌بندی بین المللی اختلالات سردرد (ICHD) تعیین شده است. اساسا، اگر بیمار حداقل پنج حمله را تجربه کند که با یکی از موارد زیر روبرو شود، مشخص است که به آن مبتلا شده است:

  • درد شدید در یک طرف سر
  • سردرد همراه با حداقل یکی از علائم دیگر این بیماری
  • تکرار حمله، یک روز در میان تا حداکثر هشت بار در روز

آزمایش بالینی برای سردرد خوشه‌ای شامل تصویربرداری از مغز یا MRI است که اغلب برای مواردی که بیماران به درمان‌های استاندارد پاسخ نمی‌دهند یا برای تمایز از شرایط دیگر اختصاص دارد.

چگونه سردردهای خوشه‌ای درمان می‌شوند؟


درمان سردرد خوشه‌ای

داروهای مسکن بدون نسخه، مانند آسپرین، ایبوپروفن و استامینوفن معمولاً در درمان سردردهای خوشه‌ای بی‌اثر هستند. از آنجا که سردردهای خوشه‌ای شروع سریع و مدت کوتاهی دارند، نیاز به درمان حاد و داروهای سریع دارند. برای درمان سردردهای خوشه‌ای می‌توان از گزینه‌های درمانی زیر استفاده کرد:

  • اکسیژن درمانی: در طول سردرد خوشه‌ای، استنشاق اکسیژن از طریق ماسک می‌تواند تسکین سریع درد را ایجاد کند. برای این گزینه درمانی، شما باید در طول دوره خوشه‌ای خود یک سیلندر و تنظیم کننده اکسیژن در مجاورت خود داشته باشید.
  • بی‌حسی موضعی: برای دستیابی به تسکین درد، می‌توان از بی‌حس کننده‌های موضعی مانند لیدوکائین از طریق بینی به عنوان اسپری بینی استفاده کرد تا درد سردرد خوشه‌ای را به طور موثر تسکین دهد.
  • تریپتان‌ها: از این نوع دارو می‌توان برای درمان دردهای میگرنی نیز استفاده کرد. با این حال، از آنجا که شروع درد سردرد خوشه‌ای ناگهانی است، در حالی که مدت آن نسبتا کوتاه است، می‌توان فرم تزریقی این دارو را برای درمان سردرد خوشه‌ای تجویز کرد.
  • دی هیدروارگوتامین: از داروی تزریقی می‌توان برای دستیابی به تسکین سردرد خوشه‌ای نیز استفاده کرد.
  • اکترئتید: این دارو نسخه مصنوعی هورمون مغز سوماتواستاتین است و می‌تواند از طریق تزریق به عنوان درمانی برای سردرد خوشه‌ای تجویز شود.
  • بلوک عصبی: این روش شامل تزریق ترکیبی از داروی بیهوشی (تسکین دهنده درد) و کورتیکواستروئید (ضد التهاب) به ناحیه پشت سر است. یک بلوک عصبی مانع انتقال سیگنال‌های درد از عصب می‌شود و به طور موثری سردرد را درمان می‌کند.
  • مسدود کننده‌های کانال کلسیم: این دسته از داروها اغلب برای جلوگیری از سردرد خوشه‌ای استفاده می‌شود و اغلب در طولانی مدت و در ترکیب با سایر روش‌های درمانی استفاده می‌شود.
  • کورتیکواستروئیدها: این داروهای ضد التهاب می‌توانند در جلوگیری از سردردهای خوشه‌ای موثر باشند و به دلیل عوارض جانبی بالقوه، معمولاً در کوتاه مدت استفاده می‌شوند.
  • فیزیوتراپی: در بسیاری از موارد و انواع سردردها، فیزیوتراپی می‌تواند یک درمان موثر و شگفت‌انگیز باشد. در جلسات فیزیوتراپی برای تسکین سردردهای خوشه‌ای، فیزیوتراپیست از درمان دستی، ماساژ، طب سوزنی و بیوفیدبک برای بیمار استفاده می‌کند. برخی از حرکات اصلاحی سر و گردن در تسکین سردرد نیز موثر می‌باشند. فیزیوتراپیست این حرکات را به شما آموزش می‌دهد.

در موارد سردرد مزمن خوشه‌ای – یا در مواردی که داروها به سادگی کار خود را انجام نمی‌دهند -ممکن است به جراحی یا سایر درمان‌های پزشکی نیاز باشد. به عنوان مثال، تحریک مناطق خاص مغزی می‌تواند به کاهش درد سردرد کمک کند. این شامل استفاده از الکترودهایی به نام محرک‌های عصبی در هر دو گانگلیون اسفنوپالاتین (دسته‌ای از اعصاب متصل به عصب سه قلو اغلب در هسته درد) یا عصب واگ در گردن است. اگرچه این روش‌ها موثر هستند؛ اما رویکردهای تهاجمی محسوب شده و احتمال عوارض جانبی را دارند.

چگونه می‌توان از سردردهای خوشه‌ای جلوگیری کرد؟


با شروع دوره خوشه‌ای، می‌توانید برخی از عوامل احتمالی را برای جلوگیری از سردرد از بین ببرید، که شامل موارد زیر است:

  • سیگار کشیدن
  • نوشیدن الکل
  • نیترات‌ها (مواد نگهدارنده موجود در گوشت‌های دودی و پخته شده)
  • آلرژی‌های فصلی
  • افزایش دمای بدن
  • اختلال در خواب
  • فشار

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست
Call Now Buttonنوبت دهی