مفصل شانه به دلیل داشتن توانایی حرکتی بالا و نقش مهمی که در حرکات بازو و بدن دارد، یکی از آسیبپذیرترین بخشهای بدن است. آسیبهای شانه عمدتاً از نوع آسیبهای بافت نرم است و شامل پارگی روتاتورکاف، دررفتگی و حتی آرتریت میشود، این آسیبها عملکرد بیمار را به شدت محدود میکند و زندگی وی را تحتالشعاع قرار میدهد.
آسیب شانه اغلب با احساس درد و خشکی مفصل همراه است. فیزیوتراپی شانه امروزه به عنوان درمانی موثر برای آسیبهای مفصل،تاندون و عضلات شانه شناخته شده است. متخصصین فیزیوتراپی با استفاده از مدالیتههای درمانی و آموزش حرکات اصلاحی شانه به کاهش درد، پیشگیری از آسیب مجدد، افزایش دامنهی حرکتی و رفع بسیاری از عارضه های دیگر شانه کمک بسیاری میکنند.
برای کسب اطلاعات در زمینه درمان قطعی افتادگی شانه اینجا کلیک کنید.
متخصین ما در کلینیک فیزیوتراپی شمیم پس از ارزیابی موقعیت شانه و شدت آسیب وارد شده به استخوان و یا مفصل،مناسبترین شیوهی درمان در فیزیوتراپی را برای مراجعه کنندگان خود بکار میگیرند.
جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت میتوانید با شمارههای ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس حاصل فرمایید.
در چه صورت فیزیوتراپی شانه ضروری است
آسیب مفصل شانه علل متعددی دارد که زندگی فرد را دچار مختل میکند. خوشبختانه در بسیاری از موارد فیزیوتراپی میتواند در روند بهبودی درمان موثر باشد. از علل شانه درد و مواردی که فیزیوتراپی شانه مفید است میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
شکستگی استخوان شانه
اکثر آسیبهای استخوان شانه از نوع شکستگی است. استخوان شانه در اثر وارد شدن نیرو به بالاتنه و دست میشکند، برای مثال شکستگی هنگام تصادف خودرو، زمین خوردن روی دست دراز شده به جلو یا وارد شدن ضربه مستقیم به استخوان هنگام ورزشهای تماسی پیش میآید.
پس از شکستگی استخوان شانه باید برای ارزیابی و درمان به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید، از آنجایی که اکثر شکستگیها با استفاده از روشهای محافظهکارانه درمان میشود، ممکن است مشکلات مزمنی پس از جوش خوردن شکستگی به وجود بیاید یا چگونگی عملکرد یا حس عضله به دلیل تغییر کردن ساختار بدن تغییر کند.
فیزیوتراپی شانه برای اطمینان از بهبودی کامل شکستگی استخوان شانه ضروری است. از آنجایی که غالباً چند شکستگی وجود دارد، فعالسازی عضلات در زمان نامناسب میتواند باعث ایجاد بدشکلی یا جوش خوردن استخوان به روش نامناسب شود. به علاوه چون دست مدت طولانی بیحرکت میماند، باید با متخصص فیزیوتراپی درباره زمان مناسب ازسرگیری فعالیتها مشورت کنید تا از بازیابی قدرت و اندازه عضله مطمئن شوید و عضلات به درستی فعال شوند تا حرکت بهینه مفصل شانه تضمین شود.
همچنین چون دور مفصل پس از شکستگی خشک و سفت میشود، متخصص فیزیوتراپی با بهرهگیری از مدالیتههای مناسب به کاهش درد و بازیابی عملکرد کامل شانه در کوتاهترین زمان ممکن کمک میکند.
دررفتگی و نیمه دررفتگی مفصل شانه
دررفتگی شانه زمانی رخ میدهد که سر استخوان بازو کاملاً از حفره گلنوئید خارج شود؛ استخوان دررفته معمولاً خود به خود سر جای خود برنمیگردد و لازم است که با فشار به داخل حفره برگردانده شود. نیمه دررفتگی مشابه دررفتگی است، با این تفاوت که سر استخوان بازو به طور کامل از حفره خارج نمیشود و دوباره به سر جای خود برمیگردد. دررفتگی و نیمه دررفتگی شانه بسیار دردناک است و غالباً با آسیبدیدگی رباط یا تاندون و حتی شکستگی استخوان همراه است.
متخصص فیزیوتراپی دررفتگی شانه را با روشهای تثبیت شانه و تمرینهای تقویت کننده روتاتور کاف مدیریت میکند.
آسیبدیدگی رباط
آسیبدیدگی رباط شانه عارضه بسیار شایعی است. این آسیبدیدگیها غالباً پیامد زمین خوردن، کشیدگی مکرر یا شرکت در ورزشهای تماسی است. آسیبدیدگی رباط عملکرد بیمار را به شدت مختل میکند، توانایی حرکتی و پایداری مفصل را محدود میکند و موجب بروز عوارض متعدد میشود.
رباطهای تثبیت کننده مفصل سرشانهای ـ ترقوهای (آکرومیوکلاویکولار یا AC) عموماً آسیب میبیند. در صورت پارگی رباط مفصل AC نیز لازم است که برای مشاوره به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید. پارگی رباط AC، به ویژه پارگیهای درجه پایین، غالباً با روشهای محافظهکارانه شامل تثبیت مفصل و تمرینهای تقویتی درمان میشود. متخصص فیزیوتراپی طرح درمان را با توجه به شرایط بیمار تنظیم میکند تا بیمار عملکرد کامل خود را در زمان مناسب بازبیابد و بتواند فعالیتهای روزمرهاش را مانند همیشه انجام بدهد.
پارگی لابروم
لابروم بافت فیبری غضروفی کوچکی است که حاشیه حفره گلنوئید را تشکیل میدهد و ضمن افزایش پایداری مفصل شانه، امکان اتصال رباطهای متعدد را فراهم میسازد.
لابروم عموماً به دلیل وارد شدن نیروی شدید به مفصل حین تصادفات و سوانح یا در اثر وارد شدن کششهای مکرر به دلیل انجام فعالیتهایی پاره میشود که با حرکاتی مانند پرتاب کردن یا بردن دست بالای سر همراهاند. پارگی لابروم در میان ورزشکارانی شایع است که حرکات بالای شانه یا سر، مانند وزنهبرداری یا پرتاب کردن را مکرراً انجام میدهند.
راهبردهای درمانی مختلفی با توجه به شدت پارگی لابروم برای درمان این آسیبدیدگی وجود دارد. درمانهای محافظهکارانه شامل تمرینهای تقویتی شانه و روتاتور کاف میشود؛ البته اگر پارگی لابروم شدید باشد، عمل جراحی برای ترمیم آن ضروری خواهد بود. در هر حال پس از درمان پارگی لابروم لازم است که برای بهبود کامل و به حداقل رساندن احتمال آسیبدیدگی مجدد لابروم به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید.
آسیبدیدگیهای روتاتور کاف
روتاتور کاف از چهار عضله تشکیل میشود. یک یا چند عدد از عضلهها یا تاندونهای روتاتور کاف گاهی اوقات در اثر سوانحی مانند زمین خوردن، بلند کردن اجسام سنگین، هل دادن یا کشیدن پاره میشود؛ البته گاهی نیز تاندون به تدریج و در اثر استفاده بیش از حد و نامناسب پاره میشود. پارگیهای تدریجی که پیامد سانحه نیست، در میان بیماران بالای 60 سال یا افرادی که دوزهای بالای داروهای استروئیدی را برای مدتی طولانی مصرف کردهاند، شایعتر است.
بیماران دردی را جلو یا بالای شانه احساس میکنند که گاهی اوقات رو به پایین در بازو نیز منتشر میشود. دامنه حرکتی غالباً محدود و دردناک میشود و دراز کردن دست رو به جلو یا طرفین برای بیمار سخت و همراه با درد میشود. قدرت شانه نیز بسته به شدت پارگی کاهش مییابد. پارگیهای جزئی به روش محافظهکارانه با استفاده از فیزیوتراپی و تمرینهای توانبخشی درمان میشود. درمان پارگیهای شدیدتر به مداخله جراحی نیاز دارد.
درد ارجاعی
چنانچه درد از دیگر نقاط بدن، مانند گردن یا بالای کمر در شانه منتشر شود، به این درد اصطلاحاً درد ارجاعی میگویند. درد ارجاعی معمولاً دور پشت شانه و بالای بازو احساس میشود و گاهی اوقات رو به پایین در ساعد، مچ و دست نیز منتشر میشود. سوزن سوزن شدن یا بیحسی نیز مشکل شایعی است. متخصص فیزیوتراپی ارزیابی کاملی را برای تعیین علت شانه درد انجام میدهد و طرح درمان مناسب را توصیه میکند.
فیزیوتراپی شانه
تعیین و تشخیص علت احتمالی شانه درد نخستین گام برای کاهش شانه درد و توانبخشی شانه است. متخصص فیزیوتراپی در زمینه تشخیص و تعیین عاملهای احتمالی درد یا آسیبدیدگی شانه آموزش دیده است و فرایند تشخیص را با پرسیدن سوالات مختلف شروع میکند. این سوالات متمرکز بر محل و نوع درد، مکانیسم آسیبدیدگی، عاملهای تشدید کننده یا تسکین دهنده علائم و اهداف و نیازهای فردی بیمار است. متخصص فیزیوتراپی تستهای انعطافپذیری ایمن و غیرتهاجمی را پس از ارزیابی، برای تعیین محل علائم انجام میدهد.
متخصص فیزیوتراپی گاهی اوقات، به ویژه پس از آسیبدیدگیهایی مانند دررفتگی یا آسیبهای تماسی دستور انجام آزمایشهای تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا MRI را میدهد. البته در اغلب موارد که علائم به تدریج شروع شده است، معمولاً نیازی به انجام آزمایش یا تصویربرداریهای بیشتر نیست. متخصص فیزیوتراپی طرح درمان مناسب را پس از تشخیص دقیق عارضه توصیه میکند، درمان فیزیوتراپی با هدف تسکین درد و ازسرگیری سریعتر فعالیتهای روزمره انجام میشود. همچنین متخصص فیزیوتراپی تمرینهای تقویتی و توانبخشی خاصی را با توجه به شرایط بیمار به او آموزش میدهد تا با انجام دادن این تمرینها سریعتر بهبود پیدا کند.
تکنیکهای فیزیوتراپی برای کاهش درد شانه
متخصصین فیزیوتراپی از مدالیتههای زیر برای درمان درد و آسیبدیدگی شانه استفاده میکنند:
- برقرار کردن تعادل میان میزان استراحت و فعالیت شانه برای مدیریت علائم شانه بسیار مهم است. از آنجایی که تمام عارضهها مانند هم نیستند، میزان استراحت و فعالیت برای تمام بیماران یکسان نیست، بنابراین حتماً در این باره با متخصص فیزیوتراپی مشورت کنید.
- متخصصین فیزیوتراپی غالباً از مدالیتهها و دستگاههای مختلفی، مانند اولتراسوند، TENS (تحریک الکتریکی عصب) یا جریان تداخلی برای تسکین شانه درد، کاهش التهاب یا بهبود توانایی حرکتی استفاده میکنند.
- با توجه به شرایط بیمار از کمپرسهای سرد و گرم برای تسکین درد استفاده میشود. متخصص فیزیوتراپی روش مناسب را توصیه میکند.
- ماساژ و دیگر روشهای درمان دستی، مانند موبیلیزاسیون یا متحرکسازی مفصل نیز به رفع علائم و بهبود عملکرد مفصل کمک میکند. متخصص فیزیوتراپی غالباً چنین تکنیکهایی را در کنار ورزش درمانی و مدالیتههای دیگر به کار میبرد.
- سوزن خشک یکی از روشهای تهاجمی برای تسکین شانه درد است که توسط متخصصین فیزیوتراپی انجام میشود. متخصص فیزیوتراپی سوزنهایی بسیار ظریف را از روی پوست وارد بافتهای زیرین، عمدتاً عضله میکند؛ وارد شدن سوزن در عضله موجب تحریک واکنشهای التیامبخشی طبیعی بدن میشود. زمانی که سوزن وارد عضلهای میشود که عملکرد مناسبی ندارد، واکنش التیامبخشی طبیعی بدن برای بازیابی عملکرد عادی عضله برانگیخته میشود. همچنین تکنیک سوزن زدن خشک بر ادراک درد اثر میگذارد.
- تمرین درمانی و حرکات اصلاحی نیز بخشی از درمان فیزیوتراپی شانه است. حرکات اصلاحی با هدف افزایش قدرت، کنترل و استقامت دور شانه انجام میشود. به علاوه ورزش درمانی درد را تسکین میدهد و خطر آسیبدیدگی مجدد و عود کردن درد را به حداقل میرساند. متخصص فیزیوتراپی بهترین نوع تمرین را با توجه به شرایطتان به شما توصیه میکند؛ معمولاً آب درمانی، پیلاتس یا تای چی برای تسکین شانه درد پیشنهاد میشود.
- برای انجام دادن حرکات اصلاحی فیزیوتراپی غالباً از وسایل سادهای مانند نوارهای کشی و قرقره فیزیوتراپی استفاده میشود. متخصص فیزیوتراپی وسایلی را که برای بهبود مشکل شانه ضروری بداند، در اختیارتان قرار میدهد.
- بستن بریس، آتل یا باندپیچی نیز برای کاهش درد و پایدار نگه داشتن شانه هنگام انجام فعالیتها توصیه میشود. متخصص فیزیوتراپی روش مناسب را با توجه به شرایطتان توصیه میکند.
تمرین درمانی مفید برای تسکین شانه درد
از آنجایی که شانه مسئولیت انجام حرکات بسیاری را بر عهده دارد، ورزش درمانی نقش مهمی در توانبخشی تمام آسیبدیدگیهای شانه دارد. چون شانه مرکز حرکتی مهمی است و پایداری آن برای انجام حرکات مختلف ضروری است، برای بازیابی عملکرد کامل شانه و انجام دادن فعالیتهای شغلی، ورزشی و روزمره لازم است شانه به درستی و به تدریج جا انداخته شود، در غیر این صورت احتمال دررفتگی مجدد شانه و بروز عوارض مختلف در آینده وجود خواهد داشت.
حرکت پاندولی
حرکت پاندولی سادهترین حرکت برای تسکین شانه درد است و بهتر است انجام دادن آن را به محض آرام شدن نسبی درد شروع کنید. برای انجام دادن این حرکت بایستید و وزن بدن را روی شانه سالم بیاندازید. شانه آسیب دیده را شل نگه دارید، وزن بدن را بین دو پا جابهجا کنید و حرکت رو به جلو و عقب را شروع کنید. بایستید و پاها را به عرض شانه باز کنید، سپس وزن بدن را از راست به چپ منتقل کنید تا به این ترتیب حرکت جانبی بیشتری داشته باشید.
تمرینهای حرکتی با میله
در این تمرینها از میله یا چوب بلندی مانند دسته جاور برای حرکت دادن بازوی آسیب دیده استفاده میشود. بازوی سالم حرکت را انجام میدهد و بازوی آسیب دیده در حالی که در دامنه حرکتیش حرکت داده میشود، شل نگه داشته میشود. بازوی آسیب دیده را با میله یا چوب حرکت بدهید تا به بازو فشار وارد نشود. حرکتهای خمشی، چرخشی جانبی، چرخشی میانی، ابداکشن و کشش یا خمش افقی را مطابق فیلم انجام بدهید.
کشش بالای مفصل شانه
حولهای را لوله کنید و بین آرنج خمیده و بدن قرار بدهید. آرنج را با دست دیگر به سمت داخل بکشید. حرکت کششی بالای شانه با هدف افزایش توانایی حرکتی کپسول فوقانی و توانایی کششی شانه انجام میشود. حوله لوله شده را بین بازو و پهلو قرار بدهید. همانطور که آرنج خمیده است، آرنج را با دست دیگر به سمت بدن بکشید.
