درمان فلج بل (عصب صورت) با فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی

Bell's-Facial-Nerve-Palsy-web-large(800x600)

فلج بل با ایجاد ضعف ناگهانی در عضلات صورت، باعث افتادگی نیمی از صورت می‌شود. در این شرایط، لبخند فرد کج شده و چشمی که در طرف افتاده قرار دارد در مقابل بسته شدن مقاومت می‌کند.

فلج بل (عصب صورت)، که به آن فلج عصب صورت هم گفته می‌شود، در هر سنی می‌تواند رخ بدهد. دلیل این عارضه دقیقاً مشخص نیست، اما گمان می‌رود که ناشی از تورم و التهاب عصب کنترل کننده عضلات یک طرف صورت، در واکنش به یک عفونت ویروسی، باشد.

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه‌های فلج بل (عصب صورت)به صورت ناگهانی بروز کرده و می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

ضعیف شدن سریع عضلات یک طرف صورت که از لحاظ شدت از ضعف ملایم تا فلج کامل متغیر است، و فلج عصب صورت در طول چند ساعت تا چند روز رخ می‌دهد.

افتادگی چهره و مشکل در بیان حالات چهره، مانند بستن چشم‌ها یا لبخند زدن.

ناتوانی از جلوگیری از ریزش براق دهان.

درد در طرف درگیر که در اطراف فک یا در گوش یا پشت آن احساس می‌شود.

 افزایش حساسیت گوش طرف درگیر به صدا.

 سردرد

کاهش حس چشایی.

 تغییر در مقدار اشک و بزاق فرد.

در موراد نادری، فلج بل(فلج صورت) می‌تواند اعصاب هر دو طرف صورت را درگیر کند.

Untitled-2

علت ها و دلایل

هر چند که دلیل رخ دادن فلج بل دقیقاً مشخص نیست، اما اغلب آن را به قرارگیری در معرض یک عفونت ویروسی نسبت می‌دهند. ویروس‌هایی که با فلج بل (فلج صورت) ارتباط داده شده‌اند همان ویروس‌هایی هستند که باعث بروز موارد زیر می‌شوند:

تاول‌های تبخالی و تبخال تناسلی

آبله مرغان و زونا (هرپس زوستر)

 مونونوکلئوز (اپشتین بار)

 عفونت‌های ناشی از سیتومگالوویروس

 بیماری‌های تنفسی (آدنوویروس)

 سرخک آلمانی (سرخجه)

 اوریون (ویروس اوریون)

 آنفولانزا (آنفولانزای نوع B)

بیماری دست، پا و دهان (ویروس کوکس ساکی)

در فلج بل، عصب کنترل کننده عضلات صورت که در مسیر خود به طرف صورت از یک دالان استخوانی عبور می‌کند، متورم و ملتهب می‌شود (که معمولاً ناشی از یک عفونت ویروسی است). وضعیت این عصب، علاوه بر عضلات صورت، اشک، بزاق، حس چشایی و یک استخوان کوچک در میانه گوش را نیز درگیر می‌کند.

Untitled-3

تشخیص

هیچ آزمایش به خصوصی برای فلج بل (فلج صورت) وجود ندارد. پزشک، تنها به چهره شما نگاه می‌کند و از شما می‌خواهد که با بستن چشم‌ها، بالا بردن ابرو، نشان دادن دندان‌ها و اخم کردن و حرکات دیگر، عضلات چهره‌تان را حرکت دهید.

سایر عارضه‌ها (مانند سکته، عفونت، بیماری لایم و تومورها) نیز می‌توانند باعث ضعیف شدن عضلات صورت شده و عوارضی مشابه عوارض فلج بل ایجاد کنند. اگر علت علائمی که دارید مشخص نباشد، پزشک آزمایش‌های دیگری را توصیه خواهد کرد که عبارتند از:

الکترومیوگرافی (EMG): این آزمایش می‌تواند وجود آسیب عصبی را تشخیص داده و شدت آن را تعیین کند. الکترومیوگرافی فعالیت الکتریکی یک عضله را در پاسخ به تحریک و همچنین نوع و سرعت رسانایی تکانه‌های الکتریکی، در امتداد یک عصب، اندازه‌گیری می‌کند.

آزمایش‌های تصویربرداری: بعضی وقت‌ها برای بررسی فلج بل و عوامل دیگری که می‌توانند بر عصب چهره‌ای فشار وارد کنند، مانند یک تومور یا شکستگی جمجمه، از ام‌آرآی یا سیتی‌اسکن استفاده می‌شود.

ما در کلینیک شمیم فیزیوتراپ‌هایی داریم که تخصصشان تشخیص و درمان عارضه فلج بل است. ما با ارائه درمانی تخصصی عضلات چهره را تقویت کرده و تعادل عضلانی را به چهره بیمار برمی‌گردانیم. علائم فلج بل در افراد مختلف به اشکال متفاوتی بروز کرده و از نظر شدت از ضعف ملایم تا فلج کامل را در بر می‌گیرند. فیزیوتراپ‌های ما قادرند، بسته به شدت ضعف عضلات، درمان مناسبی را به مراجعین ارائه دهند.

 راه ها و روش های درمان

فیزیوتراپی

انجام فیزیوتراپی باید بلافاصله پس از بروز فلج بل آغاز شود تا بتوانید تا حد ممکن توانایی‌هایتان را دوباره به دست بیاورید. در اینجا مشورت با یک فیزیوتراپ خبره که تخصصش توانبخشی صورت است ضروری می‌باشد، زیرا برای طراحی یک برنامه درمان فلج بل با بهترین نتیجه، حتماً به یک ارزیابی دقیق از وضعیت بیمار نیاز خواهد بود. برنامه درمانی برای افراد مختلف، بسته به شدت علائم فلج بل، میزان تأثیر عارضه بر حرکات صورت و نرخ بهبودی، به اشکال متفاوتی اجرا می‌شود.

برای مبتلایان به فلج بل می‌توان از شیوه‌های مختلف فیزیوتراپی درمانی استفاده کرد. البته، ضروری است که انجام فیزیوتراپی در اولین فرصت شروع شود. گزینه‌های موجود عبارتند از:

طب سوزنی

با استفاده از طب سوزنی مجموعه‌ خاصی از عصب‌ها و عضلات تحریک می‌شوند تا حالت طبیعی عضلات چهره حفظ شده، درد تسکین بیابد و تنش‌های موجود در عضلات رفع شوند. این شیوه احتمال آسیب‌های بیشتر به عصب‌ها را کاهش می‌دهد.

تحریک الکتریکی

تحریک الکتریکی برای بیمار مبتلا به فلج بل عبارت است تحریک گروه‌هایی از عضلات و عصب‌ها برای حفظ کشیدگی و حالت طبیعی عضلات و بهبود کارایی آن‌ها. این روش میزان لاغری یا تحلیل رفتن عضلات را کم می‌کند.

در روش تحریک عصبی، برخی سیگنال‌های الکتریکی ارسال می‌شود که اساساً مشابه آن دسته از تکانه‌های عصبی هستند که یک عصب سالم به عضلات صورت می‌فرستد؛ گاهی اوقات به این روش تحریک نوروتروفیک هم گفته می‌شود.

ورزش دادن عضلات صورت

ورزش دادن صورت به شکل ملایم، باعث حفظ کشیدگی و حالت طبیعی عضلات صورت و کاهش ضعف عضلات می‌شود. تمرینات ورزشی متناسب با نیازهای هر فرد طراحی می‌شوند. این روش باعث بهبود هماهنگی و حفظ حافظه حرکتی می‌شود.

پیلاتس بالینی

می‌توان با یک برنامه‌ تخصصی که با تمرکز بر حرکات کوچک تولید قدرت کرده و تعادل را به عضلات برمی‌گرداند، از دست رفتگی تعادل و هماهنگی را درمان کرد.

گرما درمانی

استفاده از کیسه‌های داغ تحت نظر فیزیوتراپ، به بهبود گردش خون در اطراف عصب‌ها و عضلات کمک می‌کند.

بیوفیدبک

به افراد کمک می‌کند تا با شناسایی و تمرکز بر عضلات درگیر، کنترل حرکت آن عضلات را دوباره به دست آورند. این روش آگاهی بیمار از وضعیت عضلات صورتش را افزایش می‌دهد.

سینکینزی

اگر چه اکثراً فلج بل به طور کامل بهبود می‌یابد اما در بعضی موارد ضعف همچنان باقی می‌ماند. در این شرایط می‌توان احتمال داد که سینکینزی رخ داده است. سینکینزی حرکت جمعی یا حرکت غیرارادی عضلات صورت است. برای مثال، هنگام تلاش برای لبخند چشم جمع می‌شود یا هنگام بستن چشم دهان بالا کشیده می‌شود. سینکینزی معمولاً در حدود شش ماه پس از بروز فلج بل رخ می‌دهد، البته می‌تواند خیلی زودتر از آن هم رخ دهد. این مشکل در جاهایی از صورت که عضلاتشان ضعیف شده رخ می‌دهد و از لحاظ شدت از سطحی نامحسوس تا کاملاً آشکار را در برمی‌گیرد. متأسفانه این ضعف می‌تواند با بدشکل کردن حالات چهره باعث خجالت بیمار شود. اما، با فیزیوتراپی می‌توان به طور اختصاصی به درمان این عارضه ناراحت کننده پرداخت. در اینجا نکته مهم، شناسایی و رسیدگی زودهنگام به این عارضه و پایش دقیق آن است.

ما در کلینیک فیزیوتراپی شمیم یک کلینیک توان‌بخشی صورت دایر کرده‌ایم که خدمات ارزیابی، درمان و پایش در مراحل مختلف بهبودی را ارائه می‌دهد. لطفاً هر زمان که مایلید برای تعیین وقت ویزیت، دریافت مشاوره در مورد مناسب بودن یا نبودن فیزیوتراپی برای شما و یا دریافت هرگونه توضیح دیگری با ما تماس بگیرید.

ورزش و حرکات اصلاحی

تمرینات صورت که متناسب با هر بیمار ارائه می‌شوند، بیش از همه به بهبود عملکرد صورت افرادی که در سطحی متوسط دچار فلج شده‌اند و همچنین موارد مزمن فلج بل کمک می‌کنند. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد تمرینات صورت در موارد حاد نیز عوارض فلج بل را کاهش می‌دهند.

Untitled-4

به حالت ریلکس در مقابل یک آینه بنشینید.

Untitled-5

به آرامی ابروها را بالا ببرید؛ می‌توانید با کمک انگشتانتان این حرکت را انجام دهید.

Untitled-6

ابروهایتان را به طرف هم بکشید و اخم کنید.

Untitled-7

بینی‌تان را چروک کنید.

Untitled-8

تلاش کنید پره‌های بینی‌تان را باز کنید و از طریق بینی یک نفس عمیق بکشید.

Untitled-9

به آرامی تلاش کنید گوشه‌های دهانتان را به طرف بیرون بکشید.

Untitled-10

حرکت فوق را انجام داده و کمی در همان حالت بمانید.

Untitled-11

می‌توانید برای انجام حرکت فوق از انگشتانتان کمک بگیرید. حرکت را انجام دهید و در انتها انگشتانتان را بردارید و ببینید آیا می‌توانید در این صورت هم آن لبخند را نگه‌دارید.

Untitled-12

یک گوشه دهانتان را بالا ببرید . سپس گوشه دیگر را

Untitled-14

به پایین نگاه کنید.

Untitled-15

به آرامی پشت انگشت اشاره‌تان را روی پلکتان بگذارید تا بتوانید چشمتان را بسته نگه‌دارید.

Untitled-16

با یک دست به آرامی ابروی طرف مخالف را بالا بکشید.این کار را در چند نقطه از ابرو انجام دهید. این حرکت به شل شدن پلک و جلوگیری از سفت شدن آن کمک می‌کند.

Untitled-17

حالا تلاش کنید که به آرامی پلک‌هایتان را به هم بفشارید.

Untitled-18

چشم‌هایتان را باریک کنید، طوری که انگار به خورشید نگاه می‌کنید.

shock2