درد شست پا میتواند ناشی از آسیبدیدگی یا وجود ناهنجاریهای مختلف در هر یک از ساختارهای آن، از جمله پوست، اعصاب، استخوانها، رگهای خونی و بافتهای نرم باشد. درد شست پا یکی از علائم نسبتاً شایع است، زیرا پاهای ما دائماً در معرض آسیبهای ناشی از راه رفتن، دویدن و سایر فعالیتهای ورزشی قرار دارند. بعضی از انواع دردهای شست پا با بیحسی، سوزش، گرم شدن یا سایر علائم همراه هستند. شایعترین علل درد انگشت شست پا عبارتند از فرو رفتن ناخن در انگشت پا، بونیون (برجستگی کنار شست پا)، بریدگی یا خراشیدگی، سایر آسیبها، تاول و میخچه و کال. انواع آرتریت (از جمله آرتریت روماتوئید، نقرس و سایر انواع آرتریت) و عفونتها نیز علل دیگر درد شست پا هستند.
آن دسته از علائم درد شست پا که باید به آنها توجه شود
درد شست پا میتواند ناشی از یک مشکل زمینهای باشد. سایر علائمی که گاهی اوقات با درد شست پا همراهند عبارتند از:
- تورم
- قرمزی و تغییر رنگ
- ترشحات
- سردی انگشتان
- بروز درد بعد از استراحت
- درد ناشی از حرکت دادن انگشت
- ناراحتی در هنگام استفاده از کفش
- خشکی مفاصل انگشت
- کبودی
علت زمینهای میتواند مهم باشد. اگر درد با تورم و کبودی همراه باشد، به احتمال زیاد شست پا آسیب دیده است، خصوصاً اگر درد ناگهانی بروز کرده و ناشی از ضربه باشد.
اگر سردی انگشت و تغییر رنگ ناگهانی هم وجود داشته باشد، در این صورت دلیل زمینهای جدیتر خواهد بود (احتمالاً یک لخته خونی است که میتواند از قلب آمده باشد، یا مسدود شدن سرخرگها که باعث ایسکمی (نرسیدن خون کافی به بافتها) و نکروز انگشت میشود).
معمولاً درد ناخنِ همراه با ترشحات قابل رؤیت، قرمزی و تورم، نشان دهنده فرورفتگی ناخن در گوشت و عفونی شدن آن است.
درد ناگهانی و قرمزی اطراف مفصل استخوان متاتارسال اول (یعنی نوک انگشت شست) میتواند ناشی از افزایش سطح اسید اوریک باشد که باعث بروز حمله نقرسی میشود. درد مفصل میتواند ناشی از آرتروز یا یک عارضه بسیار جدیتر مثل تومور استخوانی باشد.
اگر دلیل کاملاً واضحی برای دردتان وجود ندارد، بهتر است قبل از آنکه عارضهتان بدتر شود برای تشخیص به یک متخصص مچ و قوزک پا مراجعه کنید.
علتها و دلایل درد شست پا
درد شست پا، خود یک علامت است و به همین علت میتواند دلایل بیشماری داشته باشد. شایعترین علل درد شست پا عبارتند از:
- نقرس
- بیماریهای عروقی
- تومور استخوانی
- بدشکلی ساختاری شست پا
- التهاب تاندونها و رباطهای اطراف شست پا
- آسیبدیدگی کاملاً مشخص
- فرو رفتن ناخن در گوشت
- شکستگی
- بونیون
- آرتروز
- آرتریت روماتوئید یا سایر آرتریتهای سرونگاتیو
اگر به هر یک از عارضهها دچار شده باشید، احتمالاً خواهید دانست که درد شست پا یکی از علائم شایع است که خصوصاً ناشی از نقرس، بونیونها و خشکی شست پا میباشد.
البته، اگر هرگز به هیچ یک از این عارضهها مبتلا نبودهاید، دچار آسیبدیدگی نشدهاید و پیشتر هیچ یک از علائم ذکر شده را نداشتهاید اما انگشت شستتان درد میکند، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. معمولاً درمان علت زمینهای، باعث تسکین درد شست پا میشود.
چه موقع باید به دکتر فیزیوتراپی مراجعه کرد
اگر بدون داشتن هرگونه عارضه پزشکی قبلی، شست پایتان دردناک شده است، باید به یک متخصص قوزک و مچ پا مراجعه کنید. تقریباً در تمامی موارد، تشخیص و درمان عارضه زمینهای یا آسیبدیدگی در مراحل اولیه آنها، احتمال پیشرفت عارضه و نیاز به جراحی را کاهش میدهد. به علاوه، بسیاری از عارضههای فوق را تنها میتوان با گرفتن عکس رادیولوژی و انجام تصویربرداریهای بیشتر، آزمایشهای خون، کشت میکروبی، نمونهبرداری یا آنالیز ادرار تشخیص داد. هر زمانی که به هر یک از علائم ذکر شده دچار شده یا هرگونه دغدغهای در این زمینه دارید، میبایست به دکتر فیزیوتراپی مراجعه کنید.
تشخیص
موقعی که برای اولین بار به پزشک مراجعه میکنید، او از شما در مورد علائم، فعالیتها و تاریخچه پزشکیتان میپرسد. این پرسشها به او در انجام تشخیص صحیح کمک میکنند. از شما یک معاینه فیزیکی به عمل آمده و یک نمونه خون گرفته میشود تا با آزمایش آن عدم ابتلای شما به عارضههایی مانند نقرس یا وجود عفونت بررسی شود. همچنین از شما عکس رادیولوژی و سایر آزمایشهای تصویربرداری دیگر (امآرآی، سیتیاسکن) گرفته میشود تا پزشک بتواند عدم شکستگی استخوانهای شست پا یا عدم آسیبدیدگی بافتهای اطراف آنها را ثابت کند. پس از نهایی شدن تشخیص، میتوان درمان را آغاز کرد.
درمان درد شست پا
توصیههای درمانی دکتر فیزیوتراپی به دلیل درد شست پایتان بستگی خواهند داشت. برای مثال، اگر نقرس داشته باشید، نیاز خواهد بود که رژیم غذاییتان را تغییر داده یا داروهای نقرس مصرف کنید. اگر دچار بونیون باشید، باید برای اصلاح آن تحت جراحی قرار بگیرید. اگر گردش خونتان مشکل دارد، باید به یک متخصص عروق نیز مراجعه کنید. اگر ناخن شست پایتان در گوشت فرو رفته و عفونی شده، میبایست آنتیبیوتیک مصرف کنید و حاشیه ناخنتان نیز برداشته شود. در اینجا نیز، پزشک درمانی متناسب با علت عارضه تجویز میکند.
درمان درد شما تا حد بسیار زیادی به علت و شدت دردتان بستگی دارد. داروهای مسکن بدون نسخه مثل ایبوپروفن، میتوانند التهاب و دردهای ملایم را کاهش دهند.
همچنین، استفاده از کفشهای پهنتر، کفیهای طبی از جمله پدها یا انواع دیگر کفیها، یا روش رایس، نیز به درمان درد کمک میکنند. رایس مخفف استراحت، یخ، فشردهسازی، و بالا نگه داشتن عضو است و معمولاً ورزشکاران از آن برای تسکین درد استفاده میکنند. روشهای غیرجراحی موجود برای تسکین دردهای ملایم تا شدید عبارتند از:
- اصلاح کفشها: استفاده از کفشهایی با محفظه پنجه بزرگتر باعث کاهش فشار بر انگشتان پا میشوند. همچنین، استفاده از کفشهایی با تختهای خشک یا کفشهای گهوارهای هم توصیه میشود.
- تزریق کورتیکواستروئیدها
- کفیهای طبی: کفیهای طبی سفارشی عملکرد پا را بهبود میدهند.
- انجام مرتب تمرینات کششی: این تمرینات در هنگام شروع توانبخشیِ آسیبها به شما کمک میکنند. علائمتان با یا بدون دخالت بیشتر پزشک، دکتر فیزیوتراپی یا مربی ورزشیتان رفع میشوند.
- فیزیوتراپی: میتوان با استفاده از روشهای فیزیوتراپی انگشتان پا درد را موقتاً تسکین داد.
- سرما درمانی: درمان با سرما (یخ گذاشتن) درد را تسکین داده و التهاب را کاهش میدهد. از درمان با سرما میبایست هر 2 تا 3 ساعت یکبار و همچنین بلافاصله بعد از فعالیتهایی که باعث تشدید علائم میشوند، استفاده کنید؛ مدت استفاده از آن در هر بار 10 تا 15 دقیقه است. از کیسههای یخ یا ماساژ با یخ هم استفاده کنید.
- درمان اولتراسوند: درمان اولتراسوند برای بسیاری از افراد جواب میدهد. در این روش امواج صوتی به ناحیه آسیبدیده و دردناک ارسال میشوند. امواج اولتراسونیک یا امواج صوتیِ دارای فرکانس بالا که توسط گوش انسان قابل شنیدن نیستند، از طریق ارتعاش مکانیکی در پروب دستگاه اولتراسوند تولید میشوند. سپس پروب روی سطح پوست ناحیه آسیبدیده حرکت داده شده و به بافتهای آن انرژی انتقال میدهد. از آنجا که تماس امواج صوتی با هوا باعث پراکندگی امواج میشود، در اینجا یک ژل اولتراسوند مخصوص روی پوست اعمال میگردد که تماس بین پروب و سطح پوست را به حداکثر رسانده و به عنوان واسطهای عمل میکند که امواج صوتی میتوانند از آن عبور کنند. این امواج میتوانند به عمق بیش از 5 سانتیمتری بدن نفوذ کرده و باعث تسکین نواحی دردناک شوند.
