آیا تا به حال پیش آمده که با گردن خشک از خواب بیدار شوید و قادر به چرخاندن آن به این طرف یا آن طرف نباشید؟ آیا به نظر میرسد وضعیت سر یا گردن فرزند شما غیرطبیعی است؟ این مشکل تورتیکولی نامیده میشود، دردناک است و میتواند منجر به کوتاه شدن دائمی عضلات درگیر در گردن شود. خوشبختانه، فیزیوتراپی نه تنها میتواند درد مرتبط با سر و گردن را تسکین دهد. بلکه می تواند دامنه حرکتی شما را بهبود بخشد و تورتیکولی را برای همیشه از بین ببرد.
برای مشاوره جهت بررسی علل و عوامل و شیوههای مختلف درمانی تورتیکولی (کجی گردن) کودکان و بزرگسالان با شمارههای ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس بگیرید.
تورتیکولی چیست؟
در لغت به معنای “گردن پیچ خورده” است. این حالت به طور معمول دو نوع دارد. مادرزادی، به معنی وجود بیماری در بدو تولد و اکتسابی به این معنی که یک حادثه باعث بوجود آمدن آن شده است. برای بعضی از کودکان، تورتیکولی در رحم در هفتههای قبل از تولد اتفاق میافتد. زمانی که سر و گردن در یک زاویه عجیب قرار بگیرند. همچنین، کودکان به دلیل مشکلات دیگر در حین زایمان مانند کاهش خونرسانی به عضلات گردن، فیبروز عضلانی یا ناهنجاریهای مادرزادی ستون فقرات با این بیماری به دنیا میآیند. حتی اگر کودکی با موقعیت سالم سر و گردن به دنیا بیاید، ممکن است به دلیل اینکه نوزادان وقت زیادی را صرف خوابیدن به پشت، نشستن روی صندلیهای ماشین، تاب، کالسکه یا بازی روی تشک میکنند، دچار تورتیکولی شوند.
با اینکه اکثر افرادی که تورتیکولی را تجربه میکنند نوزاد یا کودک هستند، اما هر کسی میتواند درد گردن و دامنه حرکتی محدود مرتبط با این بیماری را تجربه کند. آسیب عضلانی یا سیستم عصبی میتواند ناگهان صاف کردن گردن یا قرارگیری صحیح سر روی گردن را با مشکل روبرو کند. این نوع آسیب ممکن است با تصادفات رانندگی، بیماریهای طولانی یا آسیبهای دیگر همراه باشد.
چه چیزی باعث تورتیکولی نوزادان میشود؟
تورتیکولی در نوزادان ممکن است به دلیل موقعیت بد نوزاد در رحم باشد. همچنین ممکن است در هنگام تولد اتفاق بیفتد (البته این مورد نادر است)، به خصوص اگر زایمان بریچ باشد (به عنوان مثال اگر ابتدا پای کودک به جای سر در کانال تولد قرار بگیرد) یا مادر زایمان دشواری داشته باشد.
کارشناسان مطمئن نیستند که چرا برخی از نوزادان به تورتیکولی مبتلا میشوند، اما برخی از عوامل موثر در آن یا دلایل احتمالی تورتیکولی نوزادان عبارتند از:
- رحم بیش از حد برای کودک تنگ بوده است.
- کودک در هنگام تولد در وضعیت غیرعادی قرار داشته، مثلاً با زایمان بریچ به دنیا آمده است.
- در هنگام زایمان از پنس یا دستگاههای خلا استفاده شده است.
علائم و نشانههای تورتیکولی چیست؟
اگر کودک شما تورتیکولی دارد، ممکن است علائم یا نشانههای زیر را مشاهده کنید
- کودک شما سر خود را به یک طرف متمایل میکند.
- چانه او خلاف جهت شیب سرش را نشان میدهد.
- عضلات گردن سفت به نظر میرسند.
- کودک شما ترجیح میدهد به جای چرخاندن گردن برای نگاه کردن به سمت دیگر، روی یک شانه خود را نگاه کند.
- اگر کودک شما شیرخواره است، ممکن است به نظر برسد که دوست دارد از یک طرف یا یک پستان شیر بخورد.
- کودک شما ممکن است از اینکه نمیتواند سر خود را به یک طرف برگرداند عصبی شود.
- ممکن است در هنگام دراز کشیدن، سر او در یک حالت ثابت بماند.
- ممکن است یک توده کوچک مانند گره در گردن خود در کنار عضله منقبض شده داشته باشد.
تورتیکولی نوزاد از بین میرود؟
پیروی از یک برنامه درمانی توصیه شده توسط ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی کودک میتواند به از بین رفتن تورتیکولی کمک کند. به خاطر داشته باشید که دیدن نتایج ممکن است شش ماه و در برخی موارد حتی یک سال یا بیشتر طول بکشد.
تمرینات کششی که توسط ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی کودک شما توصیه میشود، معمولاً در صورتی که از 3 تا 6 ماهگی شروع شود، بسیار موثر خواهد بود.
تورتیکولی یک بیماری قابل درمان است. اگر گمان میکنید کودک شما به این بیماری مبتلا شده است، بهتر است به یک ارائه دهنده خدمات درمانی مراجعه کنید تا درمان زودتر شروع شود. با درمان به موقع و مناسب، مشکلات کودک شما بهبود مییابد.
تورتیکولی چگونه تشخیص داده میشود؟
اگر گمان میکنید کودک شما به بیماری تورتیکولی مبتلا شده است، او را نزد ارائه دهنده خدمات بهداشتی خود ببرید. این بیماری معمولاً در شش تا هشت هفته اول پس از تولد قابل تشخیص است.
در طول معاینه، دکتر فیزیوتراپی بررسی میکند که کودک شما تا چه اندازه میتواند سر خود را برگرداند و معمولا به دنبال یک توده در عضله استرونوکلئیدوماستوئید منقبض شده در گردن او میگردد.
در برخی موارد، دکتر فیزیوتراپی ممکن است برای کمک به تشخیص بیماری از اشعه ایکس استفاده کند یا اگر روشهای درمانی معمول به شما کمک نمیکنند، کودک خود را نزد یک متخصص فیزیوتراپی، متخصص مغز و اعصاب یا ارتوپد ببرید.
درمان تورتیکولی
برای بسیاری از بزرگسالان، تورتیکولی ظرف چند روز به خودی خود برطرف میشود. اما جستجوی درمان برای نوزادان یا کودکانی که با این مشکل مواجه هستند، امری حیاتی است. اگر کودکان درمان نشوند و برای مدت طولانی در این وضعیت بمانند، به دلیل کوتاه شدن عضلات گردن ممکن است دچار ناتوانی دائمی شوند. یکی از اولین روشهای درمانی پزشکان، تمرینات کششی طراحی شده برای کشیدن و تقویت عضلاتی است که سر را در موقعیت نادرست نگه داشتهاند. 80 درصد از همه کودکان به این نوع برنامه درمانی به خوبی پاسخ میدهند. اما اگر این روشها موثر واقع نشوند، پزشکان جراحی را برای افزایش طول عضلات کوتاه شده توصیه میکنند. کودک پس از آن ممکن است برای تقویت عضلات گردن و جلوگیری از تکرار مشکل به فیزیوتراپی نیاز داشته باشد.
راههایی برای کمک به درمان تورتیکولی کودک
اگر این بیماری برای کودک کوچک شما تشخیص داده شده است، به توصیههای ارائه دهنده خدمات بهداشتی خود توجه کنید. او ممکن است چندین روش برای کمک به درمان تورتیکولی کودک شما پیشنهاد دهد، از جمله:
- به کودک خود کمک کنید تا تمریناتی را انجام دهد که برای کشش طرف سفت گردن او مفید است. این کار به شل شدن عضله استرونوکلئیدوماستوئید سفت شده و تقویت عضله ضعیف در طرف مقابل کمک میکند.
- هنگامی که وقت خواب است، کودک خود را در تختخواب به پشت بخوابانید (همانطور که برای خواب ایمن توصیه میشود). طرف درگیر گردن کودک را رو به دیوار قرار دهید. به این ترتیب او باید گردن خود را در جهت مخالف تکان دهد تا بتواند به شما یا به داخل اتاق نگاه کند. برای انجام این کار ممکن است لازم باشد موقعیت تختخواب کودک خود را تغییر دهید.
- در طول روز او را طوری قرار دهید که مجبور باشد گردن خود را در جهت مخالف شیب سرش حرکت بدهد. سعی کنید اسباب بازیهایی را از سقف یا دیوار آویزان کنید یا او را با صداهای سرگرم کننده جذب کنید تا ترغیب شود و گردن خود را به سمت صدا بچرخاند.
- وقتی زمان شیر دادن است، با شیشه به کودک خود شیر دهید یا طوری به او شیر دهید که او را ترغیب کند در جهت مخالف شیب سرش قرار گیرد. اما ممکن است لازم باشد از ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی خود مشاوره تخصصی بگیرید.
نحوه درمان فیزیکی تورتیکولی
خدمات فیزیوتراپی فراتر از مراقبتهای بعد از جراحی است. گرچه انجام تمرینات فیزیوتراپی برای کسی که عمل جراحی انجام داده است، بسیار حیاتی است. اما این روش درمانی برای افزایش دامنه حرکت، کاهش سفتی عضلات و تقویت مهارتهای حرکتی ظریف و درشت که برای موقعیت مناسب گردن و سر لازم است نیز طراحی شده است. یک دکتر فیزیوتراپی ابتدا معایناتی را انجام میدهد تا دامنه حرکت شما (یا فرزند شما) را ارزیابی کند و همچنین مشکلات دیگری را که اغلب با تورتیکولی همراه است، تشخیص دهد. این مشکلات ممکن است شامل پلاژیوسفالی (شکل غیرطبیعی سر)، مشکلات ستون فقرات یا عدم انطباق مفصل ران (دیسپلازی مفصل ران) باشد. هنگامی که ارزیابی به پایان رسید، دکتر فیزیوتراپی درباره تشخیص خود و یک برنامه درمانی بالقوه بحث خواهد کرد.
ماساژ
ماساژ گردن با استفاده از روغن بادام شیرین یا برخی از مرطوب کنندههای دیگر نیز روش خوبی برای کاهش درد و ناراحتی است. ماساژ باید روی شانهها، گردن، پشت گردن و سر انجام شود. اما فقط باید در قسمت نهایی درمان و پس از انجام تمرینات و روشهایی که قبلاً ذکر شده است، انجام شود.
این نوع ماساژ نباید با نیروی زیادی انجام شود. اما میتوانید کف دست خود را کمی روی عضلات گردن از شانهها به سمت گوش فشار دهید. همچنین میتوان از فنجانهای سیلیکونی کوچک برای ایجاد خلا با فشار کم برای افزایش جریان خون و شل شدن فیبرهای عضلانی استفاده کرد.
در آخر نیز میتوانید از یک کمپرس گرم بر روی گردن استفاده کنید و اجازه دهید تا حدود 20 دقیقه روی گردن بماند و تاثیر خود را بگذارد.
تمرینات
فیزیوتراپی ممکن است انجام تمرینات کششی هم در مطب و هم در خانه برای افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات گردن باشد. این تمرینات ممکن است شامل کششهای منفعل و همچنین کششهای فعال عضلات گردن و شانه باشند که برای تقویت عضلات طراحی شدهاند و برای حفظ وضعیت بدنی مناسب استفاده میشوند. حتی در نوزادانی که به نظر نمیرسد به اندازه کافی قوی باشند تا بتوانند سر خود را صاف نگه دارند، این کششها و تمرینات میتوانند به سرعت مشکل را برطرف کنند. در حقیقت مداخله زودهنگام برای تورتیکولی اغلب بهترین نتایج را به همراه دارد.
جراحی
در بعضی موارد (به عنوان مثال اگر سایر روشهای درمانی موثر نبودند)، ممکن است جراحی برای افزایش طول تاندون برای درمان تورتیکولی توصیه شود.
