دررفتگی مچ پا

در رفتگی مچ پا به دلیل جراحت و یا پارگی بافت نرم، در اثر اعمال نیروی ناگهانی به مچ پا ایجاد می شود که باعث می شود مچ پا به سمت خارج دامنه ی طبیعی حرکتی خم شود. وقتی چنین اتفاقی می افتد، استخوان ها از محل طبیعی خود خارج می شوند و درنتیجه ایجاد دررفتگی می کنند. نیروی لازم برای دررفتن مچ پا بسیار زیاد است، به همین دلیل این نوع جراحت در نتیجه ی تروما و آسیب به این محل ایجاد می شود. بنابراین این نوع آسیب در ورزش های تماسی مثل راگبی و هاکی و همچنین در ورزش هایی مثل فوتبال و بسکتبال که به تغییر سریع جهت نیاز دارد، بسیار رایج است.

علائم دررفتگی مچ پا   

شایع ترین علامت و نشانه در رفتگی مچ پا، افزایش ناگهانی درد مچ پا در محل آسیب دیده است که اغلب تا ساق پا گسترش می یابد. بیمار، معمولا پس از جراحت، به دلیل عدم توانایی در تحمل وزن خود بر روی پاها، قادر به ادامه ی فعالیت های عادی خود نیست.
احتمال ایجاد تورم و حساس شدن ناحیه ی مچ پا نیز در بیماران مبتلا به در رفتگی مچ پا وجود دارد و اغلب، مچ پا خارج از محل خود و غیر طبیعی به نظر می رسد. برخی بیماران نیز به دلیل آسیب به بافت نرم، دچار اختلال در رسیدن جریان خون به ناحیه ی پا می شوند و در نتیجه ظاهری کبود ایجاد می کنند. گاهی اوقات بیماران از بی حسی و سوزن سوزن شدن پا نیز رنج می برند.  

تشخیص دررفتگی زانو

برای تشخیص دررفتگی زانو، پزشک یا دکتر فیزیوتراپی، معاینات دقیقی در ناحیه ی آسیب دیده انجام می دهد و برای تایید تشخیص انجام شده، از عکس های رادیولوژی استفاده می کند. پزشک همچنین ممکن است تصویربرداری از طریق MRI و یا سی تی اسکن را توصیه کند تا احتمال سایر عوارض و مشکلات را رد کند.

درمان دررفتگی مچ پا

برای درمان دررفتگی مچ پا، استراحت بیشترین اهمیت را دارد، برای این که به محل آسیب دیده، فرصت ترمیم و بهبودی بدهید. بسیار مهم است که از انجام فعالیت هایی که موجب افزایش درد می شود و یا به محل آسیب دیده فشار وارد می کند، پرهیز کنید تا از آسیب بیشتر و افزایش مدت زمان بهبودی جلوگیری کنید.
قرار دادن یخ بر روی محل آسیب دیده نیز برای بهبودی مهم است، چون هر گونه ورم و التهاب در محل را به حداقل می رساند.  به کارگیری روش های “استراحت، قرار دادن یخ، بستن محل آسیب دیده با باند و بالا قرار دادن پا” از زمانی که دچار آسیب می شوید تا 72 ساعت پس از آن، می توانید از ایجاد آسیب بیشتر به محل و افزایش ورم و التهاب آن که ممکن است در اثر ادامه ی انجام فعالیت های روزانه ایجاد شود، جلوگیری کنید. می توان از داروهای ضد التهاب برای کاهش درد و همچنین کاهش ورم در محل آسیب دیده استفاده کرد.

پس از آن که طبق توصیه ی دکتر فیزیوتراپی، عکسبرداری رادیولوژی از محل آسیب دیده انجام شد، یک پزشک حرفه ای، استخوان در رفته را در جای خود قرار می دهد. اغلب عمل جراحی برای اصلاح این آسیب و ثابت نگه داشتن محل آسیب دیده با استفاده از پیچ و پلاک یا میله،  انجام می شود و سپس محل را برای مدتی، از طریق آتل بندی و یا استفاده از پابند طبی ثابت می کنند.
گچ گرفتن محل آسیب دیده و یا استفاده از عصا هنگام راه رفتن، برای جلوگیری از حرکت کردن محل آسیب دیده و همچنین جلوگیری از قرار گرفتن وزن بدن بر روی مچ پا در حین راه رفتن، توصیه می شود تا  به تاندون اجازه ی بهبودی سریع تر داده شود.
زمانی که دوره ی درمان جراحت مچ پا به مراحل پایانی رسید، بیمار می تواند به تدریج فعالیت هایی را شروع کند که این فعالیت ها می تواند شامل بلند کردن اجسام سنگین و تمرینات ورزشی تقویتی توصیه شده توسط دکتر فیزیوتراپی باشد تا زمانی که بهبودی کامل یافت، باعث تقویت و افزایش انعطاف پذیری محل آسیب دیده شود و بتواند در فعالیت های  ورزشی شرکت کند. این حرکات نباید بدون توصیه ی پزشک یا دکتر فیزیوتراپی انجام شود، چون خطر تشدید وضعیت بیمار و افزایش روند بهبودی وجود دارد. طی چند ماه اول پس از بهبودی و از سر گیری حرکات ورزشی، می توان از حرکات کششی برای تقویت و استحکام محل آسیب دیده و همچنین جلوگیری از آسیب دوباره ی محل استفاده کرد.

تمرینات ورزشی مچ پا

تمرینات ورزشی زیر معمولا به افرادی که دچار دررفتگی مچ پا شده اند، توصیه می شود. برای شروع این حرکات، باید ابتدا با فیزیوتراپ خود مشورت کنید تا از مناسب بودن آن ها برای شما مطمئن شوید. به طور کلی، این حرکات باید روزانه 3 مرتبه و تنها در صورتی که موجب تشدید علائم نشوند، انجام گیرند.

حرکات ورزشی مچ پا

به پشت بخوابید و یا بنشینید. مچ پا را خم و راست کنید. این حرکت را هر ساعت انجام دهید و هر بار 5 مرتبه تکرار کنید.

بنشینید در حالتی که کف پا بر روی زمین قرار گیرد. به طور متناوب لبه ی داخلی پا (انگشت شست) و سپس لبه ی خارجی پا (انگشت پا) را بالا بیاورید. سعی کنید در این حرکت زانوی شما ثابت بماند. این حرکت را در هر ساعت 5 بار تکرار کنید.
 
زمانی که قادر به تحمل وزن خود بر روی مچ پایتان بودید، برای کشش عضلات پشت ساق پا و بهبود حرکت مچ پا، حرکت زیر را انجام دهید:

یک دیوار و یا صندلی را بگیرید، پای آسیب دیده را در عقب و به حالت کشیده قرار دهید و پای دیگر را خم کرده و در جلو قرار دهید.
در حالی که پاشنه ی پا بر روی زمین قرار دارد، بدنتان را به جلو خم کنید تا جایی که در ساق پای عقبی، احساس کشش کنید.
این حرکت را 4  بار در روز و هر بار 5 مرتبه تکرار کنید.

  در حالت راه رفتن بایستید. پای آسیب دیده در پشت شما و به حالت کشیده قرار گیرد. دست خود را به یک صندلی و یا دیوار برای حفاظت بگیرید. پای عقب را خم کنید تا در مچ پا احساس کشیدگی کنید. پاشنه ی پای خود را از روی زمین بلند نکنید. برای حدود 30 ثانیه در این حالت بمانید. سپس استراحت کنید.
این حرکت را 4 بار در روز و هر بار 5 مرتبه تکرار کنید.

سوالات رایج دررفتگی مچ پا

داروهای کاهش دردرای  دررفتگی مچ پا کدامند؟ 

در صورت در رفتگی مچ پا ممکن است به برخی از داروهای زیر نیاز داشته باشید:

ممکن است برایتان داروی مسکن تجویز شود 

از دکتر خود درباره نحوه استفاده از این داروها طوری که برایتان خطری ایجاد نکنند سوال کنید. برخی از داروهای مسکن تجویزی حاوی استامینوفن هستند. به همین خاطر بدون مشورت با پزشک، همزمان داروهای دیگری که حاوی استامینوفن باشند را مصرف نکنید. مصرف بیش از حد استامینوفن ممکن است باعث آسیب رسیدن به کبد شود. داروهای مسکن ممکن است باعث یبوست شوند. از پزشک خود درباره نحوه جلوگیری از بروز یا معالجه یبوست سوال کنید.

استامینوفن باعث کاهش درد و تب می‌شود 

شما می‌توانید داروی استامینوفن را بدون نیاز به تجویز پزشک تهیه کنید. از دکتر خود  درباره مقدار، تعداد دفعات و زمان مصرف این دارو سوال کنید. توصیه‌های داخل جعبه و یا برچسب‌های روی هر داروی دیگری که استفاده می‌کنید را مطالعه کنید تا ببینید آیا آن داروها هم حاوی استامینوفن هستند یا خیر، و یا در این خصوص از دکتر خود سوال کنید. مصرف نامناسب و نادرست استامینوفن ممکن است باعث آسیب کبدی شود. در مجموع بیش از 4 گرم (4000 میلی گرم) استامینوفن در یک روز استفاده نکنید.

داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAID) ، مانند ایبوپروفن ، به کاهش تورم ، درد و تب کمک می‌کنند

داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAID) ممکن است باعث ایجاد خونریزی معده یا مشکلات کلیوی در بعضی افراد خاص شوند. اگر داروهای رقیق کننده خون مصرف می‌کنید ، همیشه درباره این که ممکن است داروهای NSAID برای شما خطری داشته باشند یا نه از دکتر خود سوال کنید. همیشه برچسب‌های روی داروها را بخوانید و بر اساس دستورالعمل موجود آن‌ها را مصرف کنید. از خوراندن این داروها بدون راهنمایی و اجازه پزشک به کودکان زیر 6 ماه خودداری کنید.

داروهای خود را طبق دستورالعملی که به شما ارائه شده مصرف کنید. اگر فکر می‌کنید دارویی برایتان موثر نیست و یا عوارض جانبی ایجاد کرده ، با پزشک خود تماس بگیرید. اگر به دارویی حساسیت دارید پزشک خود را در جریان بگزارید. در هنگام مراجعه به پزشک لیستی از داروها ، مکمل‌ها و ویتامین‌ها و داروهای گیاهی که مصرف می‌کنید، که شامل مقدار داروی مصرفی، زمان و دلیل مصرف آن داروها است را همراه خود داشته باشید و این لیست یا جعبه قرص‌های خود را در ویزیت‌های بعدی هم همراه داشته باشید. در صورت بروز موارد اورژانسی نیز لازم است لیست داروهای خود را با خود همراه داشته باشید.

آیا فیزیوتراپی در درمان دررفتگی مچ پا موثر است ؟

متخصصان فیزیوتراپی برای کمک به درمان مشکلاتی از جمله در رفتگی مچ پا ، تخصص داشته، آموزش دیده و مهارت دارند. تمرینات و درمان‌های فیزیوتراپی در این خصوص عبارتند از: کاربرد ماهرانه و هدفمند روشها و تکنیک‌های فیزیوتراپی برای ایجاد تغییراتی متناسب با تشخیصی که برای مشکل صورت گرفته ، پیش آگهی از وضعیت مشکل و اهداف بیمار. روش‌های متداول در فیزیوتراپی برای درمان در رفتگی مچ پا شامل موارد زیر است:

• روش‌های درمان‌های دستی یا دستورزی (MTT): از جمله درمان‌های دستی که متخصصین فیزیوتراپی به کار می‌برند می‌توان ماساژ بافت نرم و متحرک سازی مفاصل را نام برد که برای کاهش درد و هرگونه تحریک در بافت نرم یا تاندون‌ها ضمن کمک به بازیابی حرکت پس از یک دوره بی تحرک کردن مفصل انجام می‌شوند. در این تکنیک‌ها باید از انجام حرکت‌هایی موقعیت‌هایی که مچ پا را در حالتی قرار می‌دهند (علائم اپرهنشن) که مچ دچار دررفتگی شده خودداری شود.
• حرکات درمانی (TE): این حرکات شامل تمریناتی برای تقویت ماهیچه‌ها و افزایش پایداری مچ پا می‌شوند.
• توانبخشی عصبی عضلانی (NMR) از این تکنیک‌ها برای بازگرداندن ثبات ، شروع بازیابی حرکات اندام‌های تحتانی، بهبود پایداری مفصل پروگزیمال و بهبود تکنیک و مکانیک حرکات (به عنوان مثال پریدن) در حرکات روزمره از اندام تحتانی درگیر استفاده می‌شود.
• مدالیته‌هایی از جمله استفاده از اولتراسوندتراپی ، تحریک الکتریکی ، استفاده از یخ ، لیزر سرد و سایر موارد برای کاهش درد و التهاب در مچ پا و تاندون‌ها.
• برنامه تمرینی خانگی که شامل تمرینات تقویتی ، تمرینات کششی و حرکات تثبیت کننده و همچنین دستورالعمل هایی برای کمک به شخص در انجام کارهای روزانه و پیشرفت به سمت سطوح بالاتر عملکردی است.

بهبودی وضعیت دررفتگی مچ پا چقدر طول می­کشد؟

بیشتر افراد پس از انجام یک دوره مراقبت‌های محافظه کارانه فیزیوتراپی برای تقویت و تثبیت مچ پا پس از یک دوره بی حرکت کردن مچ ‌پا ، مجددا عملکرد کامل پای خود را به دست خواهند آورد. افرادی که درگیر مشکلات بیشتری، مانند پارگی رباط باشند، برای بازیابی عملکرد کامل مچ پای خود به جراحی و یک دوره فیزیوتراپی فشرده پس از آن نیاز دارند. هنگامی که شخصی دچار شکستگی شده و یا به جراحی نیاز داشته باشد، بهبودی و بازیابی کامل عملکرد بیشتر طول می‌کشد.

فرق شکستگی و دررفتگی مچ پا در چیست؟

شکستگی و در رفتگی شدید مچ پا ممکن است بسیار مشابه به نظر برسن. هر دو مورد باعث درد ناگهانی ، تورم و عدم توانایی در کنترل وزن بدن می‌شوند. شدت در رفتگی مچ پا ممکن است بسیار متفاوت باشد و همیشه به یک اندازه مچ پا را درگیر نمی‌کند. شکستگی‌ها (به غیر از شکستگی‌های فشاری) تقریباً همیشه به اندازه‌ای شدید هستند که باعث ایجاد علائم زیر می‌شوند:

• شکستگی‌ها باعث درد ناگهانی شده و ممکن است بسیار دردناک باشند. افرادی که دچار شکستگی استخوان می‌شوند، دیگر قادر به ادامه فعالیت خود نیستند و بعید است بتوانند به دویدن ، پریدن یا راه رفتن ادامه دهند.
• یکی از ویژگی‌های شکستگی استخوان تورم است ، زیرا شکستگی باعث خونریزی می‌شود. استخوان‌ها حاوی مقدار زیادی خون هستند و به همین دلیل وقتی دچار شکستگی شوند خون درون استخوان وارد بافت‌های اطراف می‌شود. این مساله خیلی سریع اتفاق می‌افتد، و به همین دلیل مچ پا در اثر شکستگی به سرعت دچار تورم شده ، و معمولاً طی 30 دقیقه اول بعد از آسیب دیدگی مچ پا متورم به نظر خواهد رسید.
• کبودی به دلیل تورم ناشی از خون ایجاد می‌شود: ممکن است این کبود شدن بلافاصله اتفاق نیافتد زیرا معمولا مدتی طول می‌کشد تا کبودی به سطح پوست رسیده و قابل مشاهده شود.
• عدم توانایی در تحمل وزن: در شکستگی مچ پا تحمل و انداختن وزن بدن روی مچ پایی که دچار شکستگی شده معمولاً غیرممکن یا بسیار دردناک است. این مساله در مورد شکستگی‌های فشاری استثناء است ، در این نوع شکستگی اگرچه تحمل فشار وزن احتمالاً دردناک است اما درد همچنان قابل تحمل می‌باشد.
• حساسیت به لمس در شکستگی استخوان مچ پا: در شکستگی مچ پا نقاط خاصی دچار حساسیت نسبت به لمس می‌شوند که پزشکان در معاینه زیر و اطراف مچ و ساق پا آن‌ها را بررسی می‌کنند. بیشتر شکستگی‌های مچ پا باعث ایجاد حساسیت در یکی از این مناطق می‌شوند که این مسئله در دررفتگی‌های شدید مچ پا کمتر اتفاق می‌افتد ، و بنابراین می‌تواند روش مناسبی برای این باشد که چه صدماتی به تصویربرداری با تصویراشعه ایکس احتیاج دارند.
• بد شکل شدن: اگر ظاهر مچ پا نه فقط به دلیل کبودی، بلکه به دلیل اینکه ظاهر پا حالتی پیچ خورده یا جا به جا شده پیدا کند، عجیب یا نادرست به نظر برسد احتمالا مچ پا دچار شکستگی شده است. این یک مشکل بسیار جدی است، زیرا وقتی استخوان‌ها از محل خود خارج شوند عصب‌ها و رگ‌های خونی ممکن است گیر بیافتند. ارزیابی و رسیدگی فوری به وضعیت شکستگی اهمیت زیادی دارد.

پس از دررفتگی و آسیب مچ پا چه کارهایی نباید انجام داد؟ 

تا 72  ساعت پس از آسیب دیدگی از موارد زیر خودداری کنید:

• گرما – به عنوان مثال ، از حمام گرم ، سونا ، استفاده از بسته‌های گرمایشی اجتناب کنید. گرما جریان خون را زیاد می‌کند و بدین شکل باعث می‌شود احتمال کبودی و التهاب افزایش یابد. به همین دلیل، در صورت بروز التهاب ، باید از گرما دادن به آن ناحیه خودداری کرد. با این وجود ، پس از حدود 72 ساعت ، احتمالا التهاب بیشتری ایجاد نخواهد شد و گرما ممکن است باعث تسکین شود.
• دویدن یا هر نوع تمرین دیگری که باعث آسیب بیشتر شود.
• ماساژ ، که ممکن است خونریزی و تورم را افزایش دهد. با این حال ، بعد از 72 ساعت ، ماساژ ملایم ممکن است باعث تسکین شود.

راه­های پیشگیری از دررفتگی و شکستگی مچ پا چیست؟ 

تحقیقات نشان داده‌اند که اگر شخصی در هنگام ورزش یا تمرینات بدنی دچار در رفتگی یا پیچ خوردگی مچ پا بشود، احتمالاً طی یک سال آینده مجددا دچار پیچ خوردگی در همان مچ پا خواهد شد.

تمرینات و آموزش پروپریوسپشن

پروپریوسپشن به توانایی مغز در درک موقعیت و حرکت مفاصل بدن بدون استفاده از حس بینایی گفته می‌شود. به تجربه دیده شده كه بهبود اين حس ، مؤثرترين راه براي جلوگيري از آسيب دیدگی‌های مكرر مچ پا در ورزشكاران است. مشخص نیست که آیا آموزش پروپریوسپشن در وحله اول (برای اولین بار) نیز می‌تواند خطر آسیب دیدگی مچ پا را کاهش دهد یا خیر. شما می‌توانید برای بهبود حس پروپریوسپشن از یک دکتر فیزیوتراپی مشاوره بگیرید.

برخی از نمونه‌های تمرینات بهبود پروپریوسپشن شامل موارد زیر است:

• حفظ تعادل روی صفحه یا تخته تعادل مچ پا.
• پرتاب و گرفتن توپ در حالت ایستاده روی یک پا.
• حفظ تعادل با چشمان بسته در حالت ایستاده روی یک پا

سایر عوامل پیشگیری کننده 

برای کاهش خطر آسیب دیدگی مچ پا می‌توانید موارد زیر را انجام دهید:

• تمرینات تقویتی و عضله سازی برای عضلات اطراف مچ پا.
• پوشیدن چکمه‌هایی که هنگام پیاده‌روی در زمین‌های ناهموار یا راه رفتن روی تپه‌ها ، از مچ پاها به خوبی حمایت می‌کند.

جلوگیری از سقوط و زمین خوردن‌های احتمالی:

• با تمیز کردن مسیرهای حرکت از یخ و برف.
• احتیاط شدید بسیاردر صورت استفاده از داروهایی که ایجاد خواب آلودگی می‌کنند.
• خالی و مرتب نگه داشتن راه پله‌ها از وسایل اضافی.
• اطمینان از این که فرش‌ها سر نمی‌خورند یا نمی‌لغزند.