بیماری پارکینسون چیست؟

بیماری پارکینسون یک مشکل سیستم عصبی است که بر توانایی فرد در کنترل حرکت اثر می‌گذارد. این بیماری بطور معمول به آرامی آغاز ‌شده و با گذشت زمان تشدید می‌شود. اگر به بیماری پارکینسون مبتلا هستید، لرزش بدن، خشکی عضلات  و مشکلاتی در راه رفتن،  حفظ تعادل و هماهنگی را تجربه می‌کنید. همچنان که بیماری پیشرفت می‌کند، حرف زدن و خوابیدن سخت می‌شود و مشکلات ذهنی و حافظه، تغییرات رفتاری و علائم دیگری را مشاهده خواهید کرد.

کلینیک فیزیوتراپی شمیم با مدیریت دکتر حیدر سعادتی با بهره گیری از دستگاههای پیشرفته توانبخشی اندامها و مغز در در درمان و افزایش توانایی بیماران پارکینسون، یکی از محدود مراکز درمانی در کشور است که بطور اختصاصی در آسیب های مغز و نخاع فعالیت دارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت وقت مشاوره از کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته شمیم با شماره تلفن‌های 02126722004 و02126722003 تماس حاصل فرمایید.

علائم

نشانه‌ها و علائم بیماری پارکینسون از فردی به فرد دیگر متفاوت است. نشانه‌های اولیه ممکن است خفیف باشد و مورد توجه قرار نگیرد. اغلب اوقات علائم از یک طرف بدن شروع شده و حتی پس از شروع علائم در سمت دیگر، معمولاً در همان سمت بدن تشدید می‌شود.

نشانه‌ها و علائم پارکینسون

• لرزش. لرزش یا لرزیدن، معمولاً در یک عضو بدن شروع شده و اغلب در دست‌ها و انگشتان رخ می‌دهد. ممکن است انگشت شست و انگشت اشاره به سمت عقب و جلو به هم کشیده شود، که به نام لرزش چرخاندن قرص نیز شناخته می‌شود. ممکن است دست‌ها در زمان استراحت نیز بلرزند.
• کندی حرکت (برادی کینزیا). با گذشت زمان، بیماری پارکینسون می‌تواند حرکت شخص را کند کرده و انجام کارهای ساده را سخت و وقت‌گیر کند. قدم‌ها هنگام راه رفتن کوتاه‌تر می‌شود. ممکن است بلند شدن از روی صندلی برای بیمار سخت باشد یا هنگام راه رفتن، پاها روی زمین کشیده می‌شود.
• خشکی عضلات. بخش‌هایی از بدن ممکن است دچار خشکی عضلات شوند. عضلات سفت، دردناک هستند و محدوده حرکتی را کاهش می‌دهند.
• اختلال در وضعیت بدن و تعادل. حالت بدن به شکل خمیده در آمده یا در پی ابتلا به پارکینسون، تعادل بدن مختل می‌شود.
• کاهش حرکات غیرارادی. توانایی انجام حرکات ناآگاهانه مانند پلک زدن، لبخند زدن یا حرکت دست‌ها هنگام راه رفتن، کاهش می‌یابد.
• تغییرات در صحبت کردن. بیمار، ممکن است به آهستگی، با سرعت، بریده بریده یا مکث قبل از شروع کلام، صحبت کنند. سخن گفتن بیش از اینکه حالت آهنگین معمول را داشته باشد، بطور یکنواخت بیان می‌شود.
• تغییر در نوشتن. نوشتن برای بیمار سخت شده و خطوط نوشتاری کوچک می‌شوند.

عوامل

در بیماری پارکینسون، سلول‌های عصبی خاصی (نورون‌ها) در مغز، به تدریج متلاشی شده و از بین می‌روند. بسیاری از علائم، به دلیل از بین رفتن نورون‌ها ایجاد می‌شود که پیام‌رسان‌های شیمیایی به نام دوپامین را در مغز تولید می‌کنند. هنگامی که سطح دوپامین کم می‌شود، فعالیت‌ غیرطبیعی مغزی را در پی دارد، که منجر به اختلال حرکتی و علائم دیگر بیماری پارکینسون خواهد شد.

علت بیماری پارکینسون ناشناخته است، اما چندین عامل در ایجاد آن نقش دارند، که شامل:

• ژن‌ها. محققان دگرگونی ژن‌های خاصی را شناسایی کردند که می‌تواند منجر به بیماری پارکینسون شود. اما این عامل شایع نیست، به جز در موارد نادری که بسیاری از اعضای خانواده دچار بیماری پارکینسون هستند.
• محرک‌های محیطی. قرار گرفتن در معرض سموم خاص یا عوامل محیطی، ممکن است خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را در آینده افزایش دهد، اما این خطر نسبتاً کم اهمیت است.

محققان همچنین بیان می‌کنند که تغییرات بسیاری در مغز افراد مبتلا به پارکینسون رخ می‌دهد، گرچه علت این تغییرات مشخص نیست. این تغییرات شامل موارد زیر است:

• وجود بیماری لویی بادی. تجمع مواد خاصی در سلول‌های مغز، یکی از نشانه‌های میکروسکوپی بیماری پارکینسون است. این بیماری لویی بادی نامیده می‌شود و محققان بر این باورند که بیماری لویی بادی نقش مهمی در علت بیماری پارکینسون ایفا می‌کند.
• آلفا سینوکلئین یافت شده در بیماری لویی بادی. گرچه مواد زیادی در لویی بادی یافت می شود، اما دانشمندان دریافتند که یک ماده مهم، نوعی پروتئین طبیعی و گسترده است که آلفا سینوکلئین (a-synuclein) نامیده می‌شود. این ماده در تمامی لویی بادی‌ها به شکل تجمع یافته، مشاهده شده که سلول‌ها قادر به از بین بردن آن نیستند. در حال حاضر، این ماده، یک عامل مهم است که مورد توجه محققان بیماری پارکینسون قرار دارد.

عوامل خطر

عوامل خطر در بیماری پارکینسون در ادامه بیان شده است:

• سن. افراد بزرگسال جوان، به ندرت به بیماری پارکینسون مبتلا می‌شوند. این بیماری بطور معمول در سنین میانسالی یا کهن سالی رخ می‌دهد، و خطر بروز آن با افزایش سن، بیشتر می‌شود. افراد بطور معمول در سنین 60 سالگی یا بالاتر به این بیماری مبتلا می‌شوند.
• وراثت. وجود فردی در اعضای خانواده که به بیماری پارکینسون مبتلا است، احتمال بروز این بیماری را افزایش می‌دهد. گرچه، خطر ایجاد آن هنوز بسیار کم است، مگر اینکه تعداد زیادی از افراد خانواده به این بیماری مبتلا باشند.
• جنسیت. مردان بیشتر از زنان به بیماری پارکینسون مبتلا می‌شوند.
• قرار گرفتن در معرض مواد سمی. قرار گرفتن در معرض آفت‌کش‌ها یا حشره‌کش‌ها بطور مداوم، می‌تواند خطر بیماری پارکینسون را کمی افزایش دهد.

عوارض

بیماری پارکینسون اغلب همراه با مشکلات اضافه‌ای است، که ممکن است قابل درمان باشند، در ادامه به این عوارض اشاره می‌کنیم:

• مشکلات تفکر. ممکن است فرد دچار مشکلات ذهنی (جنون) و مشکلاتی در تفکر شود.  این مشکلات معمولاً در مراحل آخر بیماری پارکینسون رخ می‌دهد. این مشکلات ذهنی نسبت به داروها پاسخگو نیستند.
• افسردگی و تغییرات روانی. گاهی اوقات در مراحل اولیه بیماری، ممکن است فرد دچار افسردگی شود. درمان‌ افسردگی می‌تواند کنار آمدن با چالش‌های دیگر بیماری پارکینسون را، آسان‌تر کند. همچنین ممکن است تغییرات روانی مانند ترس، اضطراب یا از دست دادن انگیزه را تجربه کند. پزشکان جهت درمان این علائم، دارو تجویز می‌کنند.
• مشکلات بلع. همچنان که بیماری پیشرفت می‌کند، بیمار با مشکلات بلع نیز مواجه خواهد شد. به دلیل کند شدن روند بلع، بزاق در دهان جمع شده و باعث ریزش آب از دهان می‌شود.
• مشکلات جویدن و غذا خوردن. مراحل آخر بیماری، عضلات دهان درگیر می‌شود، و جویدن را با مشکل مواجه می‌کند. این مسئله باعث خفگی و کاهش مواد مغذی بدن می‌شود.
• مشکلات خواب و اختلال خواب. افرادی که به بیماری پارکینسون  مبتلا هستند، اغلب دچار مشکلات خواب، مانند بیدار شدن بطور مداوم در طول شب، بیدار شدن زودهنگام یا خواب آلودگی در طول روز می‌شوند. همچنین بیمار ممکن است دچار اختلال رفتاری حرکت سریع چشم در خواب شوند، که شامل ابراز رویاهای فرد است. داروها می‌توانند مشکلات خواب را درمان کنند.
• مشکلات مثانه. بیماری پارکینسون منجر به مشکلات مثانه شده که شامل ناتوانی در کنترل ادرار یا مشکلاتی در ادرار کردن است.
• یبوست. بسیاری از افرادی که مبتلا به پارکینسون هستند، یبوست را تجربه می‌کنند، که عمدتاً ناشی از کند شدن مسیر هضم است.

پیشگیری

از آنجایی که علت بیماری پارکینسون ناشناخته است، روش‌های تایید شده در پیشگیری از این بیماری نیز مبهم است.

برخی از تحقیقات نشان می‌دهند، انجام ورزش‌های ایروبیک به طور منظم، خطر بیماری پارکینسون را کاهش می‌دهد. تحقیقات دیگر بیان می‌کند افرادی که کافئین مصرف می‌کنند – که در قهوه، چای و کولا یافت می‌شود – نسبت به افرادی که این ماده را دریافت نمی‌کنند، اغلب کمتر به پارکینسون مبتلا می‌شوند.  چای سبز نیز با کاهش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون ارتباط دارد. با این وجود، هنوز مشخص نیست که در واقع آیا کافئین، از ابتلا به پارکینسون محافظت می‌کند یا از طریقی دیگر با آن ارتباط دارد. در حال حاضر، شواهد کافی وجود ندارد که بیان کند مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار، از فرد در مقابل پارکینسون محافظت می‌کند.

مراحل مختلف بیماری پارکینسون کدام است؟

هر بیمار پارکینسون علائم خاص خودش را تجربه می‌کند. هیچ فردی تمام علائم پارکینسون را مشاهده نمی‌کند. ممکن است علائم به ترتیبی که در دیگران وجود دارد، در شخص بروز نکند. علائم در برخی از افراد خفیف است؛ در حالی که ممکن است بیماران دیگر، علائم شدیدی را احساس کنند. سرعت تشدید علائم نیز از فردی به فرد دیگر متفاوت است و پیش‌بینی آن از ابتدا، سخت و حتی غیرممکن است.

بطور کلی، بیماری از مراحل اولیه به مرحله خفیف، و از سپس به مرحله میانی و مراحل پیشرفته می‌رسد. در ادامه به روند معمول که در هر مرحله رخ می‌دهد، اشاره می‌کنیم:

مرحله اولیه

علائم اولیه بیماری پارکینسون معمولاً خفیف است و بطور عمده کم‌کم رخ می‌دهد و در فعالیت‌های روزمره تداخلی ایجاد نمی‌کند. گاهی اوقات تشخیص علائم اولیه آسان نیست یا اینکه بیمار این علائم را، نشانه‌های طبیعی افزایش سن در نظر می‌گیرد. ممکن است احساس خستگی یا حس عمومی کسالت داشته باشد. کمی لرزش یا مشکلاتی در حالت ایستاده را احساس کند.

اغلب یکی از اعضای خانواده یا یک دوست، قبل از بیمار از  برخی نشانه‌های ثابت آگاهی می‌یابد. همچنین ممکن است مشکلاتی مانند خشکی بدن یا کاهش حرکات طبیعی (عدم حرکت بازو هنگام راه رفتن) یا آرام نوشتن یا خطوط بسیار کوچک، کاهش حالات صورت یا مشکلاتی در بلند شدن از روی صندلی را مشاهده کنند.

مرحله خفیف

علائم تشدید می‌شود. لرزش، خشکی عضلات و مشکلات حرکتی، هر دو طرف بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اختلال در تعادل بدن و افتادن بیشتر از حالت عادی، رخ می‌دهد. بیمار هنوز بطور کامل مستقل است اما انجام کارهای روزمره زندگی مانند حمام کردن و لباس پوشیدن،  سخت‌تر شده و تمام کردن آنها به زمان بیشتری نیاز دارد.

مرحله میانی

ایستادن و راه رفتن بسیار سخت شده و ممکن است به استفاده از واکر نیاز باشد. بیمار جهت ادامه زندگی در خانه، به کمک تمام وقت نیاز دارد.

مرحله پیشرفته

ممکن است بیمار به ویلچر نیاز داشته باشد تا بتواند حرکت کند یا در رختخواب بستری شود. بیمار دچار توهم یا هزیان می‌شود. در این مرحله به یک پرستار تمام وقت نیاز دارند.

بیماری پارکینسون چگونه درمان می‌شود؟

بیماری پارکینسون درمان ندارد. با این حال، داروها و دیگر درمان‌ها می‌تواند برخی از علائم را تسکین دهد. ورزش به کاهش علائم پارکینسون بطور چشمگیری کمک می‌کند. علاوه بر این، فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتار درمانی نیز به راه رفتن و مشکلات تعادلی، غذا خوردن و اختلال بلع و مشکلات گفتاری کمک می‌کند. جراحی، گزینه دیگر درمانی در برخی از بیماران است.

در درمان بیماری پارکینسون از چه داروهایی استفاده می‌شود؟

داروها یکی از روش‌های درمانی اصلی در بیماران پارکینسون است. پزشک با همکاری بیمار، طرح درمانی را ایجاد می‌کند که براساس شدت بیماری در زمان تشخیص، عوارض جانبی گروه داروها و موفقیت یا شکست در کنترل علائم توسط داروهای مصرفی،  بهترین تاثیر را در فرد ایجاد کند.

داروها با کمک روش‌های زیر با بیماری پارکینسون مقابله می‌کنند:

• به سلول‌های عصبی در مغز کمک می‌کنند که دوپامین تولید کنند
• تاثیر دوپامین در مغز را تقلید می‌کنند
• آنزیمی را که دوپامین درون مغز را از بین می‌برد، مسدود می‌کنند
• برخی علائم خاص بیماری پارکینسون را کاهش می‌دهند

درمان‌های فیزیوتراپی پیشرفته با روش آر تی ام اس در بیماری پارکینسون چیست؟

اکثر بیماران پارکینسون می‌توانند کیفیت زندگی مناسب را با مصرف داروها حفظ کنند. با این حال، همچنان که بیماری پیشرفت می‌کند، ممکن است داروها در برخی از بیماران تاثیر آنچنانی ایجاد نکنند. در این بیماران، تاثیر داروها غیرقابل پیش‌بینی می‌شود – کاهش علائم در طول دوره پیشروی بیمار و عدم کنترل علائم در دوره سکون بیماری، که بطور معمول زمانی رخ می‌دهد که تاثیر داروها پایان یافته و نزدیک به زمان مصرف دوز بعدی دارو است. گاهی اوقات این تغییرات را می‌توان با تغییر داروها کنترل کرد. گرچه، گاهی نیز قابل کنترل نیستند.

درمان‌های فیزیو تراپی پیشرفته جهت درمان و کاهش علایم پارکینسون به‌ خصوص در مواردی که به دارو مقاومت نشان داده است می‌تواند در بهبود علایم پارکینسون موثر باشد. از جمله این درمانها می توان به  تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای مغز در بیماران پارکینسون اشاره کرد که موجب افزایش ترشح دوپامین مغز می‌شود. افزایش ترشح دوپامین بعد از درمان صورت گرفته در کاهش علایم افسردگی تاثیر زیادی دارد و هم باعث  کاهش لرزش‌ها و افزایش قدرت عضلات نرمی حرکات می شود. در کنار درمان بوسیله تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای مغز، تجویز تمرینات تخصصی بیماران پارکینسون جهت افزایش تعادل و کاهش خشکی و سفتی عضلات با بکارگیری ابزارهای اختصاصی می‌تواند در  بیماران دچار پارکینسون بسته به شدت بیماری و درگیری مغز، تأثیرات مفیدی داشته باشند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت وقت مشاوره از کلینیک فیزیوتراپی شمیم با شماره تلفن‌های 02126722004 و02126722003 تماس حاصل فرمایید.

پارکینسون