آب درمانی عبارت است از استفاده از آب برای درمان بیماریها. استفاده از آب برای درمان هزاران سال است که انجام میشود. آب درمانی از قبل از ظهور طب مدرن جزء لاینفک بسیاری از سیستمهای طب سنتی بوده است. از نظر علمی اثبات شده است که این روش میتواند برای بسیاری از افراد مفید باشد.
بهمنظور کسب اطلاعات بیشتر و دریافت نوبت مشاوره از کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته شمیم با شمارههای ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس بگیرید.
نحوه اثربخشی آب درمانی چگونه است؟
خواص آب درمانی بر اساس اثرات مکانیکی و/ یا حرارتی آن است. این روش از واکنش بدن در برابر محرکهای گرم و سرد استفاده میکند. اب درمانی میتواند شامل آب گرم و آب سرد باشد که هر یک تأثیر متفاوتی بر بدن دارند. اعمال طولانی مدت گرما و فشار وارد شده توسط آب در تحریک سیستم ایمنی بدن، تأثیر بر تولید هورمونهای استرس، بهبود گردش خون و هضم، و کاهش حساسیت بدن به درد بسیار مهم است.
آب گرم برای آرامش بخشیدن و ریلکس کردن بدن و کند کردن فعالیت اندامهای داخلی استفاده میشود. سرما برای تحریک و تقویت و افزایش فعالیت داخلی بدن استفاده میشود. اگر دچار تنش عضلانی یا اضطراب هستید، استفاده از آب گرم در حمام توصیه میشود. برای احساس خستگی و استرس، توصیه میشود دوش یا حمام آب گرم بگیرید و بعد از آن دوش آب سرد کوتاهی بگیرید تا به تحریک بدن و ذهن خود کمک کنید.
هنگامی که در یک آب مانند حمام یا استخر غوطه ور میشوید، نوعی بیوزنی بوجود میآید. زیرا آب، بدن شما را از بسیاری از تأثیرات گرانش زمین آزاد میکند. آب همچنین دارای اثر هیدرواستاتیک است و حسی مانند ماساژ دارد، زیرا میتواند بدن شما را به آرامی ورز بدهد. آب به هنگام حرکت، گیرندههای لمسی روی پوست را تحریک میکند، گردش خون را افزایش داده و ماهیچههای سفت را شل میکند.
انواع آب درمانی
تحت عنوان کلی آب درمانی، چندین تکنیک وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- حمام و دوش
- حمامهای خنثی
- حمام سیتز (حمام نشیمن) و حمام سیتز کنتراست (گرم و سرد)
- حمام پا
- مالش اصطکاکی سرد
- استنشاق بخار
- کمپرس گرم و سرد یا کمپرس گرم و سرد متناوب
- کمپرس گرم
- پیچیدن بدن
- بسته ورق خیس
- نمک
آب درمانی خارجی شامل غوطهور شدن بدن در آب یا استفاده از آب یا یخ روی بدن است، در حالی که آب درمانی بر اساس دما شامل اثرات مختلف آب سرد یا گرم بر روی پوست و بافتهای زیرین پوست است. آب گرم ماهیچهها را شل کرده و باعث تعریق میشود و برای درمان آرتریت، روماتیسم، گردش خون ضعیف و درد ماهیچهها استفاده میشود. همچنین، میتوان آن را در ترکیب با آروماتراپی استفاده کرد.
آب درمانی با آب سرد برای تحریک جریان خون در پوست و ماهیچههای زیر آن استفاده میشود. درمانهای مبتنی بر دما شامل استفاده از گرما یا سرمای مرطوب در قسمتهای خاصی از بدن است. استفاده از گرمای مرطوب را دود میگویند و برای شرایطی مانند سرماخوردگی قفسه سینه، آنفولانزا یا آرتریت استفاده میشود. کمپرس سرد یا کیسه های یخ برای رگ به رگ شدن، سردرد یا جراحی دندان استفاده میشود. پیچیدن بدن مانند قنداق کردن برای آرامش بیماران روانی و سم زدایی استفاده میشود.
در روش حمام سیتز، بیمار در وان مخصوصی مینشیند و اجازه میدهد قسمت تحتانی شکم در آبی غوطه ور شود که دمای متفاوتی با آب اطراف پا دارد. این حمامها برای بواسیر، تورم پروستات، گرفتگی قاعدگی و سایر اختلالات دستگاه تناسلی توصیه میشوند. آب درمانی مبتنی بر حرکت از آب تحت فشار مانند آب گرم برای ماساژ بدن استفاده میکند و معمولاً برای آسیبهای عضلانی یا مفصلی و همچنین برای کاهش استرس و اضطراب بکار میرود. آب درمانی داخلی شامل وارد کردن آب به روده بزرگ و تنقیه است. حمام بخار نیز نوعی آب درمانی داخلی است.
در چه مواردی آب درمانی توصیه نمیشود؟
آب درمانی برای همه توصیه نمیشود و قبل از استفاده از این روش باید با پزشک یا هیدروتراپیست مشورت کنید. آب درمانی ممکن است درمان مناسبی برای افرادی که شرایط زیر را دارند، نباشد:
- بیماری قلبی عروقی یا فشار خون بالا، ممکن است فشار اضافی بر قلب وارد کند.
- تب.
- التهاب با آب درمانی بدتر میشود.
- بیماری کلیوی.
- بارداری.
آب درمانی میتواند با مراقبتهای استاندارد ترکیب شود و مطالعات نشان داده است که میتواند برای افرادی که از داروهای معمولی استفاده میکنند مفید باشد.
اثبات علمی کارکرد آب درمانی
مطالعات نشان داده است که آب درمانی در ترکیب با طب سنتی میتواند به بهبود سریعتر افراد کمک کند.
مطالعهای که بر روی افراد مبتلا به آرتروز زانو انجام شد، نشان میدهد که افرادی که از آب درمانی استفاده میکنند نتایج بهتری نسبت به افرادی که از این روش استفاده نمیکنند، داشتهاند. 60 نفر در آزمایش شرکت کردند که میانگین سنی آنها 68 سال بود. آنها به مدت 8 هفته تحت آزمایش قرار گرفتند و افرادی که از آب درمانی و دارو استفاده میکردند، نتیجه بهتری نسبت به افرادی که تنها دارو مصرف میکردند، داشتند. این مطالعه پس از سه ماه پیگیری شد و کسانی که از آب درمانی استفاده میکردند نتیجه بهتری در تسکین درد، عملکرد، کیفیت زندگی، تحرک عملکردی و افسردگی داشتند.
یک مطالعه درباره آرتروز نیز به همین نتیجه رسید. در این تحقیق نتیجه گرفته شد که افراد مبتلا به آرتروز در اثر آب درمانی اثرات کم، کوتاه مدت و بالینی مرتبط با بیماری آرتروز را تجربه میکردند و بیماران درد کمتر و افزایش تحرک را گزارش کردند.
مطالعه دیگری بر روی افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید انجام شد. در این تحقیق مردم به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه فقط دارو مصرف کردند، در حالی که گروه دیگر هم دارو و هم آب درمانی را در برنامه خود داشتند. درمان با دارو و آب درمانی افزایش آنزیمهای آنتی اکسیدانی را نشان داد. نتیجه این مطالعه نشان داد که دارو همراه با آب درمانی جایگزین بهتری نسبت به استفاده از دارو به تنهایی است.
همچنین، مطالعه دیگری به این نتیجه رسید که افرادی که در ورزشهای گروهی شرکت میکنند نیز میتوانند از آب درمانی سود ببرند. غوطهور شدن در آب سرد و غوطهوری کنتراست بر روی آسیبهای ورزشی موثر است. بعلاوه، این مطالعه نشان داده است که آب درمانی برای بهبود خستگی نیز مفید میباشد؛ اما در نظر داشته باشید که برای بهبود درد عضلات مفید نیست.
شرایط کمکی آب درمانی
آب درمانی برای درمان بسیاری از بیماریها و مشکلات استفاده میشود، از جمله:
- آکنه
- آرتروز
- سرماخوردگی
- افسردگی
- سردرد
- مشکلات معده
- مشکلات مفصلی، ماهیچهای و عصبی
- اختلالات خواب
- فشار خون
همچنین معمولاً از این روش برای آرامش و حفظ سلامت فرد استفاده میشود. آب درمانی همچنین برای کاهش یا تسکین درد ناگهانی یا طولانی مدت بسیار موثر میباشد.
سایر مزایای آب درمانی شامل افزایش چشمگیر دفع مواد زائد و در نتیجه کمک به سم زدایی و شل شدن عضلات، کاهش سفتی و افزایش آرامش ماهیچهها، افزایش میزان سوخت و ساز بدن و هضم، هیدراته کردن سلولها، بهبود وضعیت پوست و عضلات، و تقویت سیستم ایمنی بدن است و به این ترتیب روشی کارآمد میباشد.
سوال
آیا آب درمانی میتواند به کاهش وزن کمک کند؟
بله. آب درمانی در کاهش وزن موثر است. زیرا نیروی شناوری در آب میتواند درد و فشاری را که معمولاً هنگام تمرین در خشکی تجربه میکنید، کاهش دهد. همچنین احساس شادی و انگیزه در حین انجام تمرین در استخر، شانس کاهش وزن را افزایش میدهد. پیاده روی و بلند کردن زانو در آب تنها برخی از تمریناتی است که میتواند برای افرادی که دارای اضافه وزن هستند مفید باشد.
آیا آب درمانی میتواند به درمان سیاتیک کمک کند؟
بله! آب درمانی و استفاده از آب برای درمان بیماریهای مختلف جسمی از جمله سیاتیک مفید است. پزشکان و فیزیوتراپیستها آب درمانی را با برنامههای درمانی خود ترکیب میکنند تا نتایج مطلوبی را برای بیماران خود ایجاد کنند.
شنا، غواصی (ورزش انجام شده در آب) و غوطه ور شدن در جکوزی تنها برخی از درمانهای آبی مفید برای افرادی مبتلا به سیاتیک هستند.
آب درمانی چگونه به تسکین درد کمک میکند؟
آب درمانی برای بیمارانی که از هر نوع درد مزمن رنج میبرند توصیه میشود. این روش درمانی به سادگی با تقویت عضلات، افزایش طول عضلات و ارتقاء حرکت طبیعی در کاهش درد موثر است. مشکلات و بیماریهایی که استفاده از آب درمانی میتواند برای درمان و تسکین علائم آنها مفید باشد، شامل مشکلات اسکلتی عضلانی مزمن، فیبرومیالژیا، CRPS (سندرم درد پیچیده منطقهای) و غیره میباشند.
چگونه آرتروز با آب درمانی درمان میشود؟
آب درمانی برای بیماران مبتلا به آرتروز بسیار مفید است، آرتروز با ایروبیک و تمرینات دیگر در آب بهبود مییابد. این عارضه یک اختلال دژنراتیو است که به مفاصل مختلف حمله میکند و منجر به درد، ناراحتی و سفتی زیاد میشود. با ادغام تمرینات ورزشی در آب، یک شرایط بیوزنی ایجاد میشود؛ این سبکی به بیماران مبتلا به آرتروز کمک میکند تا دامنه حرکتی خود را افزایش داده، مفاصل را تقویت کرده و تحرک خود را حفظ کنند.
آیا آب درمانی در کاهش فیبرومیالژیا مفید است؟
بله، به نظر میرسد آب درمانی برای درمان فیبرومیالژیا بسیار موثر است. تحقیقات جدید نشان داده است که با استفاده از یک تکنیک آب درمانی موثر، بیماران میتوانند به طور قابل توجهی تمام علائم مرتبط با فیبرومیالژیا را کاهش دهند.
آیا آب درمانی در درمان بیماریهای عصبی مفید است؟
بیمارانی که از اختلالات عصبی رنج میبرند، برخلاف تمرین بر روی زمین، در انجام برخی فعالیتها در استخر آب موفق هستند. آب درمانی اسپاسم عضلانی را در تمام آن بیمارانی که از آسیب مغزی رنج میبرند، به طور موثر درمان میکند. آب درمانی برای تقویت قدرت در چندین بیماری عصبی نیز موثر است.
آب درمانی چگونه بر مشکلات ریوی تاثیرگذار است؟
آب درمانی برای افزایش استقامت قلبی ریوی و عضلانی، به ویژه در بیماران مسن، موثر است. این روش درمانی برای اهداف توانبخشی پس از نارسایی مزمن قلبی مورد استفاده قرار میگیرد. اگر بیماریهای تنفسی بدتر شوند، این روش درمانی میتواند در مدیریت علائم کمک کند.
آیا آب درمانی پس از جراحی توصیه میشود؟
بله، آب درمانی برای تسریع روند بهبودی بعد از جراحی شکم، اندام تحتانی یا کمر توصیه میشود. بیمارانی که از اضافه وزن و مشکلات حرکتی رنج میبرند، پس از جراحی به طور موثری درمان میشوند و با استفاده از آب درمانی در اکثر موارد به حالت عادی باز میگردند.
آیا آب درمانی میتواند در بهبود عملکرد پس از آسیب اسکلتی عضلانی کمک کند؟
بله، آب درمانی در بهبود عملکرد پس از آسیب اسکلتی عضلانی بسیار موثر است. برخی از مشکلات شایعی که به طور موثر به کمک آب درمانی، درمان میشوند عبارتند از: آرتریت روماتوئید، آرتروز، پیچ خوردگی مچ پا، کمردرد، پارگی ماهیچه سوپراسپیناتوس، اسپوندیلیت و غیره.
آیا آب درمانی برای درمان کودکان مفید است؟
آب درمانی به درمان کودکان مبتلا به بیماریهای ارتوپدی و عصبی یا بهبود مشکلات پس از جراحی کمک میکند. مشکلاتی که آب درمانی میتواند به بهبود آنها کمک بسیاری کند، شامل اسپینا بیفیدا، سندرم Rett، آتروفی عضلانی نخاعی نوزادان، فلج مغزی و شرایط پس از جراحی است.
