سردرد تنشی شایعترین نوع اختلال سردرد است و شما ممکن است هر چند وقت یکبار یا به صورت مزمن (بیش از 15 روز در ماه) به آن دچار شوید. شما ممکن است در اثر سردرد تنشی دچار سردرد، زودرنجی یا مشکل در تمرکز شوید.
متخصصین ما درکلینیک فیزیوتراپی پیشرفته شمیم با مدیریت دکتر حیدر سعادتی یک برنامهی چندجانبه برای درمان سردردهای گردنی تدوین میکنند که در آن از انواع روشهای درمانی دارویی، غیردارویی، درمانهای دستی و روشهای تسکین درد استفاده میشود. ثابت شده است که درمانهای دستی ، فیزیوتراپی و استئوپاتی در تسکین سردردهای گردنی موثر هستند. در این روشهای درمانی از تکنیکهای جااندازی ستون مهرهها، ماساژ، حرکات کششی و تکنیکهای ورزش درمانی استفاده میشود. استفاده از روشهای الکتروتراپی و ریلکسیشن نیز در تسکین سردردهای گردنی بسیار نتیجه بخش است.
این سردردها نوعی اختلال سردرد اولیه هستند که به دلیل مشکل جدی پزشکی یا عصبی ایجاد نمیشوند. معمولا سردردهای تنشی بر اساس علائم تشخیص داده میشوند، اما برای غیر محتمل شمردن دلیل پزشکی سردرد ممکن است به برخی آزمایشهای تشخیصی نیاز داشته باشید. سردردهای تنشی آزار دهنده هستند، اما خطری ندارند و معمولاً با داروهای بدون نسخه (OTC) و با استراحت برطرف میشوند. فیزیوتراپی همچنین تأثیر زیادی در درمان سردردهای تنشی دارد.
در حالی که سردردهای تنشی شایع هستند و معمولاً میتوانند به طور موثری کنترل شوند، با این حال شما حتماً باید با دکتر فیزیوتراپی در مورد سردردهای خود صحبت کنید تا بتوانید یک تشخیص دقیق و یک برنامه درمانی ایمن دریافت کنید. این مسئله از اهمیت بسزایی برخوردار است اگر سردردهای جدید یا متفاوتی را تجربه میکنید یا اینکه سردردهای تنشی شما رو به وخامت است.
برای دریافت مشاوره دربارهی درمان سردردهای تنشی و یا برای رزرو نوبت در کلینیک پیشرفته شمیم میتوانید با شمارههای ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس حاصل فرمایید.
دلایل
تعدادی محرک وجود دارد که میتواند احتمال ابتلا به سردرد تنشی را افزایش دهد. در حالی که هر کسی ممکن است دچار سردرد تنشی شود، برخی از افراد بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به آنها هستند.
محرکهای رایج که باعث سردرد تنشی میشوند عبارتند از:
- خواب ناکافی: وقتی خوب نمیخوابید یا خواب کافی ندارید، میتوانید دچار سردرد شوید. این سردردها معمولاً پس از یک خواب خوب ترمیمی بهبود مییابند.
- استرس یا اضطراب: نگرانی، تفکر بیش از حد و درگیریها میتواند باعث سردرد تنشی شوند.
- گرسنگی یا کم آبی بدن: هنگامی که بدن شما دچار کمبود مواد مغذی و مایعات شود، این مورد میتواند به صورت سردرد ظاهر شود.
- نقص بینایی اصلاح نشده: خستگی چشم میتواند باعث سردرد شود. اگر از لنزهای اصلاحی استفاده میکنید، افزایش سردرد میتواند نشانهای از نیاز به یک نسخه به روز شده به دلیل تغییرات بینایی باشد.
- رهایی از استرس: در هنگام آرامش و رهایی از تنش سرکوب شده خود بعد از یک زمان استرس زا مانند درس خواندن برای امتحانات، کار سخت روی یک پروژه یا برطرف ساختن یک مناقشه میتوانید دچار سردرد شوید.
- الکل: برخی از افراد به دلیل نوشیدن الکل دچار سردردهای تنشی میشوند. شدت این سردردها کمتر از میگرن یا خماری است.
- مشکلات دندانی: دندان قروچه، کرم خوردگی دندانها و عملیات دندانپزشکی میتوانند عامل سردردهای تنشی باشند.
- آب و هوا: احساس بیش از حد گرما یا سرمای شدید ممکن است فرد را دچار سردرد تنشی کند. همچنین رطوبت نیز میتواند باعث سردرد شود.
- بی حوصلگی: برای برخی از افراد احساس بی حوصلگی میتواند سردرد ایجاد کند.
گرچه ممکن است این عوامل موجب سردرد تنشی شوند، با این حال شما میتوانید این نوع سردردها را حتی در صورت عدم وجود عوامل محرک نیز تجربه کنید.
سردردهای تنشی به عنوان سردردهای اولیه توصیف میشوند، به این معنی که در اثر یک دلیل پزشکی ایجاد نمیشوند. با این وجود، اگر شما مستعد سردردهای تنشی هستید، احتمالا وقایع کوچک در زندگی شما میتوانند باعث شوند تا شما یک مورد از این سردردها را تجربه کنید.
علائم
سردردهای تنشی متداول هستند و اکثریت قریب به اتفاق کودکان و بزرگسالان در دورهای از زندگی خود آنها را تجربه کردهاند. این سردردها میتوانند از هر سنی شروع شوند و شما میتوانید مکررا دچار سردردهای تنشی شوید که به مدت چند هفته یا چند ماه عود میکنند.
سردرد برجستهترین علامت سردرد تنشی است. این سردردها با گرفتگی یا فشار در دو طرف سر مشخص میشوند. آنها ممکن است از پیشانی شروع شده و از اطراف به پشت سر پخش شوند. سردرد تنشی میتواند مانند حس آزاردهنده “یک نوار لاستیکی دور سر” احساس شود.
جدا از درد سر، سردرد تنشی میتواند باعث موارد زیر شود:
- زود رنجی
- مشکل خواب
- مشکل در تمرکز
- خستگی
- سفتی شانه یا قسمت فوقانی کمر
سردردهای تنشی میتوانند از 30 دقیقه تا 7 روز ادامه داشته باشند.
برخلاف میگرن، سردردهای تنشی با حالت تهوع یا استفراغ همراه نیستند. اگرچه در اثر سردرد تنشی ممکن است اشتهای خود را کمی از دست دهید.
عوارض
اگر بیش از حد از داروهای ضد درد برای سردردهای تنشی خود استفاده میکنید، ممکن است دچار سردردهای برگشتی شوید که سردردهای ناشی از استفاده بیش از حد از دارو یا سردردهای ترک دارویی نیز نامیده میشوند. این سردردها وقتی اتفاق میافتد که بدن شما به دارو عادت کند. سردردهای برگشتی میتواند با از بین رفتن اثر داروی مسکن شروع شود که در نتیجه باعث ایجاد چرخهای میشود که شکستن آن دشوار است.
قبل از مصرف هرگونه دارو با پزشک خود صحبت کنید تا بتوانید از عوارضی مانند سردردهای برگشتی جلوگیری کنید.
تشخیص
معمولاً توصیف شما درباره سردرد میتواند به تیم پزشکی کمک کند تا نوع سردرد شما را از بین سردردهای تنشی، میگرن، سردردهای خوشهای و سردردهایی که به دلیل مسائل جدی عصبی ایجاد میشوند، تشخیص دهند.
تشخیص دقیق سردردهای تنشی از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا برخی مشکلات سلامتی مانند مننژیت (عفونت اطراف مغز)، تومورهای مغزی، آنوریسم مغز، سکتههای مغزی یا حملات ایسکمیک گذرا (TIAs) و ضربه به سر وجود دارند که میتوانند باعث سردرد شوند. بسیار ضروری است که این مشکلات سلامتی به موقع شناسایی و درمان شوند.
سردردهای تنشی با سایر سردردها از جمله میگرن کاملاً متفاوت است. یکی از بزرگترین تفاوتها این است که سردردهای تنشی بر دو طرف سر تأثیر میگذارند، در حالی که بیشتر میگرنها در یک طرف سر قرار دارند.
به عنوان بخشی از ارزیابی سردردها ممکن است نیاز به انجام برخی آزمایشهای تشخیصی داشته باشید.
آزمایشهای تشخیصی
اگر این نگرانی وجود دارد که شما ممکن است دچار یک اختلال جدی شده باشید، شما میتوانید یک یا چند آزمایش تشخیصی را انجام دهید.
- تصویربرداری از مغز: توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) از مغز میتواند سردرد ناشی از تغییراتی مانند تومورها، خونریزی یا التهاب را تشخیص دهد.
- آزمایش خون: بیماریهای شدید پزشکی مانند سپسیس (عفونت خون) میتواند باعث سردرد شود. آزمایش خون مانند شمارش کامل خون (CBC)، سطح الکترولیت یا آزمایشهای عملکرد کبد میتواند به شناسایی این مشکلات کمک کند.
- پونکسیون کمری (LP): پونکسیون کمری که غالباً به آن ضربه نخاعی میگویند، یک روش تشخیصی است که شامل جمعآوری مایع نخاع با سوزنی است که در پایین کمر قرار میگیرد. این آزمایش در صورت وجود احتمال عفونت یا التهاب در مغز یا نزدیک آن استفاده میشود.
- مطالعه خواب: مطالعه خواب یک آزمایش غیرتهاجمی (بدون ورود در حفرهی بدنی یا رسوخ در پوست) است که معمولاً در مدت یک شب انجام میشود. این آزمایش میتواند در شناسایی مسائل خواب که میتوانند موجب جلوگیری از خواب ترمیمی کافی شوند، کمک کند.
درمان
از آنجا که سردردهای تنشی دلایل مختلفی دارند، بهتر است عوامل محرک سردرد خود را شناسایی کنید. اگر میتوانید تعیین کنید که چه چیزی این درد را ایجاد میکند (مثلاً همیشه بعد از نوشیدن قهوه این درد برای شما شروع میشود)، در این صورت میتوانید تمام تلاش خود را بکنید تا از آن محرک خاص جلوگیری کنید. روشهای درمانی زیر میتوانند به سردرد تنشی شما کمک کنند:
فیزیوتراپی
در حالی که داروهای تسکین دهنده درد همچون NSAID (Aleve ،Tylenol، ایبوپروفن) میتوانند سردرد تنشی را تسکین دهند، اما آنچه آنها نمیتوانند انجام دهند رفع استرسهایی است که منجر به مشکلات مزمن سردرد میشوند. برای آن سطح از تسکین، باید به یک متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید.
فیزیوتراپیست ارزیابی کاملی را انجام میدهد که شامل معاینه گردن و ستون فقرات گردنی، بحث در مورد علائم شما و تجزیه و تحلیل عوامل زندگی است که ممکن است منشأ سردردهای تنشی باشند. این پیشینه مناسب به ما امکان میدهد تا یک برنامه مدیریت سردرد ایجاد کنیم که تا حد زیادی ریشه در مدیریت استرس و اثرات آن دارد.
برنامه درمان فیزیوتراپی شما ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تنظیمات استئوپاتی برای اصلاح ترازبندی ستون فقرات گردنی
- تنظیمات ارگونومیک مانند تغییر ارتفاع مانیتور کامپیوتر (برای جلوگیری از افتادگی مداوم گردن)
- تمرینات ذهن آگاهی مانند یوگا برای کمک به شما در ایجاد آرامش بیشتر در زندگی روزمره
- پیشنهاداتی برای تغییر وضعیت خوابیدن یا امتحان بالش متفاوت
- ماساژ درمانی برای شل شدن عضلات سفت گردن
- ورزشهایی برای نرمش گردن یا تقویت عضلات گردن
طب سوزنی
طب سوزنی به عنوان یک درمان موثر برای سردردهای تنشی مزمن و سایر بیماریهای سردرد مزمن شناخته میشود. طب سوزنی یک روش درمانی جایگزین است که شامل فروکردن سوزنها به نقاط خاصی از بدن که گذرگاههای انرژی هستند، میباشد. بر اساس طب سوزنی، این نقاط خاص بر روی مسیر خاصی از بدن به نام گذرگاه قرار دارند که انرژی حیات که در زبان چینی به آن چی”QI” گفته میشود، در آنها جریان دارد.
بازخورد زیستی
در بازخورد زیستی الکترومیوگرافی (EMG)، الکترودها روی پوست سر، گردن و بالاتنه قرار میگیرند تا انقباض عضله را تشخیص دهند. سپس بیمار به منظور جلوگیری از سردرد آموزش مییابد تا آن تنش عضلانی را کنترل کند.
دارو
سردردهای تنشی معمولاً با داروها برطرف میشوند. نمونههایی از داروهایی که اغلب برای درمان سردرد تنشی استفاده میشوند عبارتند از:
- تیلنول (استامینوفن)
- ضد التهابهای غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند Aleve (سدیم ناپروکسن)، Motrin / Advil (ایبوپروفن) و Bayer / Bufferin / Ecotrin (آسپرین)
- Excedrin که حاوی ترکیبی از استامینوفن و کافئین است.
به کار بردن گرما یا یخ
درمان سرد یا گرم میتواند هر گونه درد مانند انقباض عضلات به ویژه در اطراف گردن و شانهها را که ممکن است باعث ایجاد سردرد تنشی شود، تسکین دهد. یک بالشتک گرم کننده (تنظیم روی حالت کم)، بطری آب گرم، کمپرس گرم یا حوله گرم همگی از جمله مورادی هستند که موجب تسکین درد میشوند. اگر درمان سرد را ترجیح میدهید، قبل از قرار دادن هر یخی روی پوست خود، آن را با پارچه بپیچید.
درمان شناختی-رفتاری (CBT)
درمان شناختی-رفتاری شامل یادگیری نحوه شناسایی عوامل محرک سردرد و کنار آمدن با آنها به روشی سازگارتر و کمتر استرس زا است. بسیاری از متخصصان سردرد هنگام تهیه برنامه درمانی برای بیماران خود، علاوه بر دارو اغلب CBT را نیز توصیه میکنند.
پیشگیری
وقتی سردرد تنشی دارید میتوانید از راهکارهای زیر استفاده کنید:
- کمی خوابیدن
- استراحتی کوتاه از کاری که در حال انجام دادن آن هستید، داشته باشید.
- با تنظیم دما محیط خود را راحتتر کنید.
- ورزش با شدت متوسط
- نوشیدن مایعات
- یک نوشیدنی کافئیندار
- انجام کاری لذت بخش
